Gjithçka nisi me një udhëtim me jaht privat të Ivanka Trump-it.
Tani, flamingo është ngritur si një maskot i papritur i protestave që po intensifikohen në mbarë Shqipërinë. Për të zbuluar se si nisi kjo luftë e ashpër për të ndaluar një resort luksoz të lidhur me Trump-in, duhet të kthehemi pas në vitin 2021. Ishte pikërisht atëherë kur Kushnerët, Jared dhe Ivanka, ndeshën për herë të parë ishullin e pazhvilluar të Sazanit, i cili shtrihet në Detin Adriatik, pak larg bregdetit shqiptar.
Që nga ajo kohë, zonja Trump ka thurur elozhe poetike për udhëtimin me jaht privat dhe zhytjen e mëpasshme në ujë që ndezi idenë e këtij zhvillimi. “Notuam drejt ishujve, bëmë një shëtitje zbathur deri në majë dhe thjesht u mrekulluam; ajo ndjesi na mbeti në mendje që atëherë,” i tha ajo drejtuesit të podcast-it David Senra në maj. Që nga ai moment, ishulli nisi një rrugëtim “për të ndihmuar në realizimin e potencialit të tij”, siç u shpreh vajza e ish-presidentit amerikan.
Kjo përfshiu edhe një miratim paraprak nga qeveria shqiptare, i cili ndodhi më 30 dhjetor. Ky miratim ka gjasa të ketë përfituar nga marrëdhënia e z. Kushner me liderin shqiptar, Kryeministrin Edi Rama, e ndërtuar si pjesë e rolit të tij në administratën e parë Trump.
Jared Kushner shpërndau pamje nga koncepti i projektit në vitin 2024. (X: @jaredkushner)
Mendohet se projekti, nën drejtimin e firmës me qendër në Miami, Affinity, do të kushtojë 1.98 miliardë dollarë dhe ka dy komponentë: një zhvillim bregdetar në zonën e Lagunës së Vjosë-Nartës dhe një resort më të vogël në Sazanin fqinj. Z. Kushner ka thënë se planifikon që ky të jetë “resorti ideal ku do të dëshironte të qëndronte me familjen dhe miqtë e tij”. Ndërkohë, bashkëshortja e tij e sheh këtë si një “manifestim të prekshëm” të përvojës së saj në pasuritë e paluajtshme, udhëtimet dhe mënyrën se si “njerëzit po dëshirojnë gjithnjë e më shumë të jetojnë”.
Ivanka Trump po pozicionohet si një guru e pasurive të paluajtshme, jo si një ish-këshilltare e lartë e Shtëpisë së Bardhë, në zhvillimin e këtij resorti. (Reuters: Kevin Lamarque)
Prit, pse pikërisht flamingot?
Bota e egër ka lulëzuar në bregdetin e Shqipërisë, i cili ka mbetur gjerësisht i pazhvilluar për shkak të viteve të regjimit të egër komunist. Ishulli — vendndodhja e një ish-baze ushtarake të epokës komuniste — tani është shtëpia e më shumë se 200 llojeve të shpendëve shtegtarë, fokave të rralla monake të Mesdheut dhe vendeve të folezimit të breshkave të detit.
Foka monake e Mesdheut, e kategorizuar si “e rrezikueshme” në listën e specieve të kërcënuara të Unionit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN), gjithashtu e quan këtë ishull shtëpi. (Reuters: Amir Cohen)
Dhe mes shpendëve të tij, asnjë nuk është më i spikatur se flamingu. Ornitologjia Ledi Selgjekaj tha për Reuters se më shumë se 1 për qind e popullatës globale të tyre jeton në Shqipëri. Kjo është arsyeja pse protestat masive kundër projektit janë pagëzuar si “revolucioni i flamingove”.
Ligatinat e Vjosë-Nartës në Shqipëri strehojnë qindra lloje shpendësh, përfshirë flamingot. (Reuters: Florion Goga)
Mijëra njerëz kanë demonstruar në rrugët e kryeqytetit, Tiranë, që kur ekskavatorët dhe makineritë e tjera të rënda u panë duke hyrë në këtë zonë në maj. Grupi mjedisor, Shoqata për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA), ka akuzuar gjithashtu punëtorët se po operojnë pa leje, duke gërmuar në rërë, dhe u shpreh se ky ndikim ishte “më i keqi i regjistruar ndonjëherë në zonat e mbrojtura të Shqipërisë”. “Dëmi ekologjik është i rëndë dhe, në disa raste, tashmë i pakthyeshëm,” tha organizata jofitimprurëse. “Zhavorri është hedhur mbi dunat antike të rërës, të cilat janë shpallur Monumente Natyre sipas ligjit shqiptar, një dëm ky që shkencëtarët thonë se do të duhen qindra vjet për t’u riparuar.”
PPNEA ndau dëshmi të asaj që ajo e quajti “shkatërrim i vazhdueshëm” në rajon. (E siguruar nga: PPNEA)
Zonja Trump, në daljen e saj në podcast, tha se ky zhvillim po bëhej me “vetëpërmbajtje dhe kujdes”. “Toka është aq e bukur saqë arkitektura duhet të integrohet plotësisht në të, pothuajse të ngrihet prej saj,” tha ajo. Ndërkohë, zhvilluesit kanë deklaruar se fokusi i tyre është “administrimi i përgjegjshëm dhe përmirësimi mjedisor”.
Fati i flamingove është kthyer në një simbol proteste. (Reuters: Florion Goga)
Hetimi për korrupsion përbën një pengesë
Rreth kohës kur zhvillimi i Kushnerit u miratua në vitin 2024, qeveria e Shqipërisë e bëri më të lehtë zhvillimin e turizmit në tokat mjedisore të mbrojtura. Tani, agjencia antikorrupsion e shtetit mund të jetë duke hetuar këtë koincidencë. Ajo konfirmoi se ka hapur një hetim lidhur me projektin, por nuk ka zbardhur detaje.
Kryeministri shqiptar Edi Rama pozon me Ivanka Trump dhe bashkëshortin e saj Jared Kushner (në të majtë). (E siguruar nga: X)
Qeveria shqiptare e ka mbrojtur më parë këtë zhvillim duke thënë se është në përputhje me rregullat mjedisore. Ndërkohë, Rama nuk është tërhequr, duke i thënë Politico-s se “urrejtësit e Trump-it” i kishin amplifikuar protestat. “Po të mos ishte Jaredi, nuk do t’u nxehej fare për çfarë po ndodh në Shqipëri,” tha Rama. Megjithatë, protestat e së shkuarës tregojnë se kryeministri i Shqipërisë mund të ketë arsye për t’u frikësuar.
Protestuesit akuzojnë kryeministrin shqiptar për korrupsion. (Reuters: Florion Goga)
Në nëntor, parlamenti i fqinjit të afërt, Serbisë, kaloi një ligj të posaçëm për të mundësuar një tjetër kompleks luksoz të financuar nga një kompani investimesh e lidhur me z. Kushner. Muajin vijues, prokurori i Serbisë për krimin e organizuar akuzoi katër persona, përfshirë një ministër të qeverisë, për shpërdorim detyre dhe falsifikim dokumentesh për të ndihmuar në hapjen e rrugës për këtë zhvillim. Z. Kushner u tërhoq më vonë nga ky investim i planifikuar miliona dollarësh.
Dhe siç argumentojnë protestuesit e “revolucionit të flamingove”, si shkrimtarja Lindita Komani, Shqipëria “nuk është në shitje”. “Nuk mundet që disa politikanë të korruptuar që drejtojnë Shqipërinë të vendosin se çfarë mund të bëjnë me pronën tonë, me trashëgiminë shqiptare, trashëgiminë natyrore dhe trashëgiminë kulturore,” tha ajo. /Abc.net.au -Përgatiti në shqip Zoom.al
