Për vite me radhë, udhëtimet e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu për të takuar Presidentin e SHBA-së Donald Trump në Uashington ndoqën një skenar të koreografuar: një tapet të kuq, një shtrëngim duarsh i ngrohtë dhe mesazhe të përbashkëta rreth afërsisë së aleancës Izrael-SHBA.
Por marrëdhënia ka ndryshuar dukshëm që nga takimi i fundit i të dyve pesë muaj më parë. Bashkëpunimi i ngushtë dhe lavdërimet e shumta që nga fillimi i luftës së Iranit i kanë lënë vendin shpërthimeve të mbushura me fjalë të ashpra të Trump.
Kjo është vizita e shtatë e Netanyahut në SHBA që kur Trump u rikthye në pushtet, më shumë se çdo udhëheqës tjetër botëror. Këtë herë, megjithatë, ai mbërrin në Uashington si një udhëheqës që përballet me rizgjedhje, duke u përpjekur të stabilizojë një marrëdhënie që është tendosur dukshëm.
Netanyahu ka punuar për të siguruar një ftesë në Shtëpinë e Bardhë për disa javë, sipas një zyrtari amerikan dhe një burimi izraelit, shkruan CNN, për të diskutuar përparimin në luftën e Iranit dhe për të paralajmëruar Trump kundër lëshimeve diplomatike.
Trump kishte rezistuar ndaj takimit dhe disa zyrtarë të Shtëpisë së Bardhë janë frustruar nga ajo që e konsideruan si përpjekje izraelite për të siguruar një takim përmes rrjedhjeve të informacionit në media, tha zyrtari amerikan. Funerali i kësaj jave i senatorit amerikan Lindsey Graham ofroi një mundësi për një takim.
Një zyrtar i lartë i administratës amerikane tha se Trump ka një “marrëdhënie të fortë” me Netanyahun dhe se Izraeli “nuk ka mik më të madh” se presidenti amerikan. “Amerikanët dhe aleatët tanë në mbarë botën janë tashmë më të sigurt për Shtetet e Bashkuara dhe veprimet e guximshme të Izraelit për t’i mohuar regjimit iranian aftësinë për të zhvilluar një armë bërthamore”, tha zyrtari për CNN.
Kur të dy udhëheqësit u takuan për herë të fundit, në shkurt, ata hodhën themelet për atë që u bë një fushatë e përbashkët ushtarake kundër Iranit. Sulmet e para të luftës u bënë një shembull i një koordinimi të paparë ushtarak, të cilin Netanyahu dhe Trump e promovuan dhe e lavdëruan me padurim. Por, ndërsa lufta u zvarrit, duke dështuar në arritjen e qëllimit tepër optimist të rrëzimit të regjimit iranian, hendeku midis tyre u bë i qartë: Netanyahu donte të vazhdonte të ushtronte presion – Trump donte një dalje.
Në prag të luftës, Trump ishte bindur nga kryeministri dhe të tjerë se konflikti do të përmbahej dhe do të zgjaste disa javë. Disa muaj më vonë, zemërimi i tij për situatën aktuale, një ngërç i trazuar dhe vdekjeprurës, ka çuar në takime private plot me fjalë të ashpra dhe tërbim ndaj regjimit në Teheran për mosrespektimin e mënyrës që ai priste dikur, sipas një zyrtari amerikan.
Netanyahu planifikon t’i paraqesë Trumpit informacione të reja mbi gjendjen e rindërtimit bërthamor dhe ushtarak të Iranit, tha një burim izraelit, megjithëse shtoi seKjo divergjencë qëllimesh shtrihet përtej Iranit. Izraeli vlerëson se “Trump ka pak interes për të rinisur një luftë të plotë, të paktën para zgjedhjeve të Amerikës në nëntor”.
Ndërsa Trump e shtyu Netanyahun të ndalonte luftën kundër Hezbollahut, Libani u bë një tjetër pikë fërkimi. Në një telefonatë në fillim të qershorit, të raportuar nga Axios, ai i tha Netanyahut: “Tani të gjithë të urrejnë… të gjithë e urrejnë Izraelin për shkak të kësaj.”
Izraeli përfundimisht ra dakord për një marrëveshje trepalëshe me Libanin një muaj më parë, por refuzon të tërhiqet plotësisht nga Libani jugor pa çarmatimin e Hezbollahut më parë. Netanyahu i tha kabinetit të tij të sigurisë të dielën se administrata Trump dëshiron të tërheqë forcat izraelite nga pozicionet në Liban, si dhe në Gaza dhe Siri, sipas një burimi izraelit të informuar mbi takimin.
Netanyahu, tha burimi për CNN, sqaroi se ai synon ta kundërshtojë idenë.
Përveç konflikteve rajonale afatgjata, dy çështje të tjera dolën në pah javët e fundit: planet e mundshme të Trump për t’i shitur Turqisë avionë luftarakë të përparuar F-35 dhe marrëveshja bërthamore civile SHBA-Saudite. Zyrtarët izraelitë shqetësohen se e para mund të gërryejë avantazhin ushtarak cilësor të vendit, ndërsa e dyta mund të shkaktojë një garë rajonale të armëve bërthamore. Trump e ka lidhur publikisht marrëveshjen saudite me normalizimin me Izraelin dhe zgjerimin e Marrëveshjeve të Abrahamit, megjithëse Riadi nuk e ka konfirmuar ose pranuar ndonjë lidhje të tillë.
I pyetur të hënën në lidhje me shitjet e mundshme të avionëve luftarakë Turqisë dhe kundërshtimin e Netanyahut ndaj një marrëveshjeje të tillë, Trump u përgjigj se “askush” nuk i dikton shitjet përveç tij, duke e quajtur Turqinë një “aleat të jashtëzakonshëm”.
Përpara largimit të tij të hënën, Netanyahu tha se planifikon të diskutojë “të gjitha çështjet në axhendë, para së gjithash, Iranin. Natyrisht, qëllimi ynë është të mbrojmë sigurinë tonë dhe gjithashtu të zgjerojmë rrethin e paqes përreth nesh”.
Netanyahu do të kërkojë garanci se çdo shitje armësh Turqisë ose bashkëpunim bërthamor me Arabinë Saudite nuk do të kompromentojë avantazhin ushtarak të Izraelit, së bashku me përparimin në një pakt të ri afatgjatë mbrojtës SHBA-Izrael për të zëvendësuar memorandumin e epokës së Obamës që do të skadojë.
“Netanyahu dëshiron të kalojë nga lufta në gjëra të tjera – të tilla si një marrëveshje sigurie, ndoshta normalizimi me Arabinë Saudite – dhe të sigurojë që ai është i koordinuar me Trumpin në lidhje me gjërat që mund të përdorë në zgjedhje”, tha burimi. Ai beson se angazhimi i drejtpërdrejtë me Trumpin mund të anashkalojë mosmarrëveshjet brenda administratës, tha burimi për CNN.
Netanyahu i ka hedhur poshtë fërkimet si mosmarrëveshje “taktike”, duke këmbëngulur se marrëdhënia është më e ngushtë se kurrë. Por një zyrtar izraelit tha se u desh kohë për të caktuar takimin me Trumpin dhe se fillimisht “ai u bllokua”, megjithëse nuk ishte e qartë se nga kush. Takimi u konfirmua vetëm pasi Netanyahu njoftoi se do të merrte pjesë në funeralin e Grahamit.
Rreziqet për Netanyahun janë më të larta se kurrë. Sipas sondazheve më të fundit, ai nuk arrin shumicën e nevojshme për të siguruar një mandat tjetër në zgjedhjet e tetorit. Trump ka qenë prej kohësh një nga asetet e tij më të vlefshme të fushatës dhe demonstrimi i ndikimit të vazhdueshëm në Uashington ka rëndësi për Netanyahun, i cili ende shpreson ta presë atë në Izrael për një vizitë parazgjedhore.
Vlen të përmendet se takimi aktualisht nuk është planifikuar të përfshijë një mundësi për të bërë fotografi publike. Megjithatë, takimi i tyre në shkurt u mbajt gjithashtu jashtë kamerave për shkak të planifikimit të ndjeshëm ushtarak para luftës. Diskrecioni këtë herë mund të fshehë fushatën e ardhshme kundër Iranit… ose tensionet rreth armëpushimit të ardhshëm.
