Një zhvillim i papritur diplomatik ka tronditur skenën ndërkombëtare, pasi udhëheqësi i ri i Iranit, Mojtaba Khamenei, thuhet se ka udhëzuar negociatorët e tij të ecin drejt një marrëveshjeje dyjavore armëpushimi me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Sipas raportimeve, vendimi erdhi pas një dite të tensionuar dhe plot kthesa të papritura, ku negociatat u karakterizuan nga pasiguri dhe presion i lartë politik. Në fund, ishte vetë Khamenei ai që dha miratimin përfundimtar për marrëveshjen.
Nga ana tjetër, presidenti amerikan Donald Trump përballej me presione të forta nga aleatët e tij, të cilët e nxisnin të refuzonte çdo kompromis. Megjithatë, pas një sërë bisedash të rëndësishme me liderë ndërkombëtarë, përfshirë kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu dhe figura të tjera kyçe, ai vendosi të pranojë marrëveshjen.
Sipas kushteve fillestare, Irani pritet të respektojë armëpushimin dhe të rihapë Ngushticën e Hormuzit për qarkullimin e anijeve, një zhvillim me rëndësi të madhe për tregtinë globale.
Prapaskenat
Raportimet hedhin dritë mbi prapaskenat e kësaj marrëveshjeje, duke zbuluar një situatë jashtëzakonisht të paqëndrueshme gjatë ditëve vendimtare.
Zyrtarë amerikanë dhe izraelitë u informuan fillimisht për një ndryshim të rëndësishëm: për herë të parë që nga nisja e konfliktit, udhëheqja iraniane kishte dhënë sinjale për kompromis.
Në të njëjtën kohë, forcat amerikane në Lindjen e Mesme dhe strukturat e Pentagonit po përgatiteshin për një skenar të mundshëm përshkallëzimi ushtarak, përfshirë edhe një fushatë të gjerë bombardimesh ndaj objektivave iraniane. Situata përshkruhej si “plotësisht kaotike” nga burime brenda administratës amerikane.
Ndërkohë, vendet aleate në rajon po përgatiteshin për një reagim të mundshëm iranian, ndërsa popullsia civile në disa zona të Iranit po largohej nga banesat, nga frika e një konflikti të madh.
Negociata intensive dhe ndërmjetësime ndërkombëtare
Gjatë ditës së hënë, ndërsa Trump merrte pjesë në një aktivitet publik në Shtëpinë e Bardhë, zhvillimet në prapaskenë ishin dramatike. I dërguari amerikan për negociatat, Steve Witkoff, zhvillonte biseda të njëpasnjëshme me ndërmjetës, duke e cilësuar një nga propozimet iraniane si “të papranueshëm”.
Pasoi një seri rishikimesh dhe propozimesh të reja, me përfshirjen e ndërmjetësve nga Pakistani, si dhe diplomatë nga Egjipti dhe Turqia, të cilët u përpoqën të afronin qëndrimet e palëve.
Në fund të ditës, u arrit një draft i ri marrëveshjeje, i cili iu paraqit udhëheqjes iraniane për miratim. Roli i Mojtaba Khameneit rezultoi vendimtar, pasi çdo hap i rëndësishëm kalonte përmes tij. Sipas burimeve, pa “dritën jeshile” të tij, marrëveshja nuk do të ishte e mundur.
