Kina e dënon sulmin në Venezuelë dhe kapjen e Maduros, por rrjetet sociale kineze e shohin si model për një marrje ushtarake të Tajvanit
Ndërsa forcat speciale amerikane ishin në fazat e fundit të planifikimit të një operacioni të guximshëm nate në zemër të kryeqytetit venezuelian, presidenti Nicolás Maduro po pozonte për fotografi me të dërguarin kryesor të Kinës për Amerikën Latine dhe po e lëvdonte udhëheqjen e Pekinit.
“E falënderoj Presidentin Xi Jinping për vëllazërinë e tij të vazhdueshme, si një vëlla i madh,” i tha Maduro diplomatit kinez Qiu Xiaoqi, teksa të qeshurat shoqëronin shkëmbimin në Pallatin Miraflores në Karakas.
Disa orë më vonë, Maduro u rrëmbye nga dhoma e gjumit nga komandot elitare Delta Force të ushtrisë amerikane dhe Kina u përball me realitetin e ashpër se sapo kishte humbur një nga partnerët e saj më të vendosur në Amerikën Latine.
Kina dhe Venezuela kanë ruajtur marrëdhënie të ngushta për dekada, të forcuara nga një ideologji e përbashkët politike dhe mosbesimi i ndërsjellë ndaj një bote të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara.
Përmes një “partneriteti strategjik për çdo mot” të krijuar në vitin 2023, Pekini e afroi edhe më shumë Karakasin në orbitën e tij me ndihmë ekonomike dhe mbështetje diplomatike të zgjeruar.
Pjesa më e madhe e eksporteve të naftës venezueliane shkon në Kinë, ndërsa kompanitë kineze financojnë projekte të mëdha infrastrukturore dhe investime në të gjithë vendin, me miliarda dollarë kredi për Venezuelën në dekadat e fundit.
Lëvizja e Trump duket se e ka përmbysur këtë marrëdhënie – të paktën për momentin – duke ngritur pikëpyetje mbi aksesin preferencial të Kinës te nafta venezueliane dhe mbi të ardhmen e ndikimit të saj politik e ekonomik në rajon.
Pekini reagoi shpejt duke e dënuar kapjen e Maduros, duke akuzuar Uashingtonin se sillet si “polici i botës”. Por rrjetet sociale kineze shpërthyen edhe me entuziazëm dhe diskutime rreth veprimit amerikan.
Deri vonë të hënën, temat e lidhura me kapjen e Maduros nga Trump kishin marrë mbi 650 milionë shikime në Weibo, platforma kineze e ngjashme me X, ku shumë përdorues sugjeruan se kjo mund të ofrojë një “model” për një marrje të mundshme ushtarake të Tajvanit nga Pekini.
“Nëse SHBA mund të rrëmbejë një lider në oborrin e vet, pse të mos mundet Kina të bëjë të njëjtën gjë?” – pyesin shumë prej tyre.
Partia Komuniste në pushtet në Kinë e konsideron demokracinë vetëqeverisëse të Tajvanit si territor të saj, ndonëse nuk e ka kontrolluar kurrë, dhe është zotuar ta “përthithë” ishullin – me forcë, nëse duhet. Vitet e fundit Pekini e ka shtuar presionin ushtarak ndaj Tajvanit, përfshirë simulime bllokadash.
“Bullizëm unilateral”
Megjithëse ideja e kapjes së udhëheqësit të Tajvanit mund të ketë ndezur ethet nacionaliste online, zyrtarisht Pekini ka mbajtur një ton krejt tjetër: e ka cilësuar bastisjen amerikane si akt “hegjemonik” dhe ka kërkuar lirimin e menjëhershëm të Maduros dhe bashkëshortes së tij.
Të hënën, Xi bëri një goditje të tërthortë ndaj Uashingtonit, kur dënoi “bullizmin unilateral” që “minon seriozisht rendin ndërkombëtar”, gjatë një takimi me kryeministrin irlandez në vizitë.
“Të gjitha vendet duhet të respektojnë zgjedhjen e pavarur të rrugëve të zhvillimit të popujve të tjerë dhe të zbatojnë të drejtën ndërkombëtare dhe qëllimet e parimet e Kartës së OKB-së – sidomos fuqitë e mëdha duhet të japin shembull,” tha ai.
Media shtetërore e shfrytëzoi incidentin për të theksuar atë që e quajti hipokrizi amerikane: “Pushtimi i SHBA-së e bën gjithnjë e më të qartë se ajo që SHBA e quan ‘rend ndërkombëtar i bazuar në rregulla’ në realitet është një rend grabitqar i drejtuar nga interesat e SHBA-së,” shkroi agjencia shtetërore Xinhua.
Një llogari në rrjete sociale e lidhur me Ushtrinë Çlirimtare Popullore u fokusua te forca dhe siguria e Kinës, duke paralajmëruar se dobësia ushtarake mund të ftojë kriza.
“Pa aftësi të forta thelbësore, është e pamundur të frikësosh fuqitë grabitqare e aq më pak të mbrosh sigurinë e njerëzve kur një krizë shpërthen papritur,” shkroi ajo.
Megjithatë, retorika e Pekinit për sovranitetin ka munguar dukshëm në konflikte të tjera: kur Rusia pushtoi Ukrainën në 2022, Kina nuk e dënoi Moskën dhe nuk e kundërshtoi luftën, por përsëriti narrativën ruse se fajin e kishin SHBA dhe NATO.
Ndikimi në rritje i Kinës në Amerikën Latine
Kina është shfaqur si blerësi më i madh i naftës venezueliane vitet e fundit, pasi Trump vendosi sanksione ndaj Venezuelës në 2019. Në muajt e fundit të vitit 2025, deri në 80% e eksporteve venezueliane mund të kenë shkuar në Kinë, sipas një përditësimi tregu nga kompania e të dhënave Kpler (muajin e kaluar).
Megjithatë, investitorët dhe analistët e naftës mendojnë se veprimet amerikane në Venezuelë nuk ka gjasa të kenë ndikim të madh në furnizimin e Kinës, duke pasur parasysh prodhimin relativisht modest të Venezuelës dhe rolin e blerësve jo-shtetërorë.
Nën qeverisjen e Maduro-s dhe paraardhësit të tij Hugo Chávez, prodhimi i naftës së Venezuelës ka rënë me dy të tretat nga kulmi, duke zbritur në rreth 1 milion fuçi në ditë – në kontrast të fortë me faktin se vendi ka rezervat e provuara më të mëdha të naftës në botë.
Shumë importues kinezë të naftës venezueliane janë rafineri të vogla private, të njohura si “teapots”, që tërhiqen nga nafta për shkak të zbritjeve të mëdha në çmim.
Trump ka sugjeruar se Kina mund të vazhdojë të blejë një pjesë të naftës venezueliane, por me volume më të ulëta. Sipas këtij skenari, zbritjet e thella që e bënin naftën tërheqëse për “teapots” ka gjasa të mbarojnë.
Përtej energjisë, Pekini e ka cilësuar Venezuelën si “partner të rëndësishëm tregtar dhe destinacion investimi” në Amerikën Latine.
Në dekadën pas vitit 2007, Kina i ka dhënë Venezuelës 62.5 miliardë dollarë kredi – gati gjysma e gjithë huadhënies kineze për Amerikën e Jugut në atë periudhë – duke e bërë Venezuelën përfituesin më të madh të financimeve kineze në botë, sipas kërkimeve të Stimson Center në Uashington.
“Tajvani nuk është Venezuela”
Teksa diskutimi kalon te pyetja nëse sulmi amerikan mund ta “guxojë” Kinën, në Tajvan shumëkush i minimizon kërcënimet.
Ligjvënësi Wang Ting-yu, nga partia në pushtet dhe anëtar i komisionit të çështjeve të jashtme dhe mbrojtjes, e hodhi poshtë idenë se Kina mund të ndjekë precedent amerikan dhe të sulmojë ishullin.
“Kina nuk është SHBA dhe Tajvani nuk është Venezuela. Krahasimet që Kina mund të bëjë të njëjtën gjë në Tajvan janë të gabuara dhe të papërshtatshme,” tha ai, duke shtuar se “Kina nuk ka munguar kurrë në armiqësi ushtarake ndaj Tajvanit; ajo që i mungon është një mënyrë e realizueshme.”
Sipas William Yang, analist i lartë në International Crisis Group, lëvizja amerikane në Venezuelë nuk ka gjasa të ketë “ndonjë ndikim të drejtpërdrejtë dhe themelor” mbi llogaritjet e Pekinit për një pushtim të mundshëm të Tajvanit.
Ai tha se faktorët që përcaktojnë afatin kohor të Kinës lidhen me: gjendjen e ekonomisë së brendshme kineze, aftësitë e ushtrisë, situatën politike të Tajvanit, si edhe politikat e Uashingtonit ndaj Tajvanit dhe Kinës.
Por veprimet e SHBA krijojnë një normalitet të ri, paralajmëroi ai:
“Mësimi për Tajvanin është se përdorimi i opsioneve ushtarake për të ndjekur qëllime të caktuara të politikës së jashtme ka gjasa të bëhet një normë e re dhe realitet i ri në mbarë botën,” i tha Yang CNN-it. “Tajvani duhet ta marrë këtë seriozisht dhe të mendojë si të përmirësojë aftësitë e mbrojtjes dhe të ruajë parandalimin kundër Kinës.”
Çfarë mbetet e paqartë për Amerikën Latine
Në Amerikën Latine, mbeten pikëpyetje për strategjinë afatgjatë të Kinës në atë që Uashingtoni tradicionalisht e ka parë si “oborrin e vet”.
Dan Wang, drejtor për Kinën në Eurasia Group, tha se rrëzimi i Maduro-s përfaqëson një “goditje të madhe” për ndikimin strategjik të Pekinit në rajon, por Kina mund të vazhdojë të shfrytëzojë investimet e saj në Amerikën e Jugut, veçanërisht në furnizimin me energji dhe telekomunikacion, ku largimi i kompanive kineze nga projekte kritike infrastrukturore mund të sjellë paqëndrueshmëri sociale.
Yang ishte në të njëjtën linjë: Pekini ka më shumë gjasa të prioritizojë minimizimin e pasojave mbi interesat e tij ekonomike, sesa të hyjë në një përplasje të gjithanshme gjeopolitike me SHBA-në në rajon. /CNN – Përgatiti në shqip Zoom.al
Labi premtoi 150 euro për Roelin nga çdo event, shpërthen Rezart Veleshnja: Shpati nuk lypi kurrë
