Marrëveshja për rizhvillimin e një zone të bombarduar nga NATO u shndërrua në një moçal politik për Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump.
Nga Wall Street Journal
Jared Kushner u tërhoq nga një zhvillim i planifikuar me markën Trump në Beograd, pasi projekti nxiti protesta dhe çoi në aktakuzën e një politikani të lartë serb.
Të hënën, një prokuror i posaçëm ngriti akuzë ndaj një ministri të kabinetit dhe tre zyrtarëve të tjerë për projektin, i cili parashikonte ndërtimin e tre kullave në një zonë qendrore të Beogradit, në një vend që dikur ishte bombarduar nga NATO.
“Meqenëse projektet domethënëse duhet të bashkojnë dhe jo të përçajnë, dhe nga respekti për popullin e Serbisë dhe Qytetin e Beogradit, ne po tërheqim aplikimin tonë dhe po tërhiqemi në këtë moment,” tha disa orë më vonë një zëdhënës i firmës së kapitalit privat të Kushnerit, Affinity Partners.
Ishte një fund i papritur për një projekt gjithnjë e më të debatueshëm, për të cilin Kushner—tashmë një figurë publike dhe një negociator shumë aktiv—kishte punuar për më shumë se dy vjet.
Dhëndri i presidentit Trump kishte thënë fillimisht se nuk do të kthehej në shërbimin qeveritar. Por tani ai po merr një përgjegjësi të madhe gjeopolitike, duke u ofruar vullnetarisht për të ndihmuar në udhëheqjen e negociatave amerikane për t’i dhënë fund luftës Rusi-Ukrainë, pas një roli të ngjashëm në Gaza.
Në të njëjtën kohë, ai drejton Affinity, një firmë private investimesh prej 4.8 miliardë dollarësh që investon globalisht dhe financohet kryesisht nga qeveri të Lindjes së Mesme. Kjo firmë është pjesë e një blerjeje rekord prej 55 miliardë dollarësh të Electronic Arts dhe po ndihmon në financimin e ofertës armiqësore të Paramount për Warner Bros.
Moçali serb nisi kur administrata e presidentit Aleksandar Vuçić kërkoi të hiqte mbrojtjen e trashëgimisë kulturore nga ish-kompleksi i ushtrisë, të cilin synonte t’ia transferonte kompanisë së Kushnerit.
Prokurori e ndërlikoi procesin duke arrestuar një zyrtar qeveritar, të dyshuar për falsifikim dokumentesh, dhe duke nisur një hetim më të gjerë.
Në përgjigje, partia në pushtet e anashkaloi hetimin duke miratuar me shpejtësi dy masa në Parlament, të cilat hoqën statusin e mbrojtur nga ky vend dhe nga një numër ndërtesash të tjera të vjetra civile.
Kundërshtarët e quajtën këtë veprim antikushtetues dhe korruptiv, duke thënë se qeveria e Vuçić po përpiqej të fitonte favorin e SHBA-së. Vendi ballkanik—historikisht i afërt me Moskën, por me shumë lidhje me Evropën Perëndimore—ka shumë kërkesa ndaj administratës Trump, siç është heqja e sanksioneve ndaj rafinerisë së vetme të naftës.
“Ju e quani investim, ne e quajmë tradhti të lartë,” tha në Parlament Marinika Tepić, një deputete kryesore e opozitës. Studentë protestues dolën në rrugë me mijëra dhe shumë prej tyre u zotuan se do ta pushtonin zonën nëse do të hynin buldozerët.
Të hënën në mëngjes, prokurori i posaçëm tha se kishte ngritur aktakuzë ndaj Ministrit të Kulturës Nikola Selaković dhe tre personave të tjerë për abuzim me detyrën dhe falsifikim dokumentesh në lidhje me projektin.
Një zëdhënës i qeverisë serbe nuk pati një koment të menjëhershëm.
Ditët e fundit, Vuçić është zotuar se do të falë çdo zyrtar të përfshirë në këtë çështje dhe ka ashpërsuar retorikën kundër zyrës së prokurorit, një njësi gjysmë e pavarur e fokusuar në krimin e organizuar. Vuçić ka thënë se marrëveshja nuk ka lidhje me politikën, por ka të bëjë me transformimin e një zone të shëmtuar në qendër të qytetit, të cilën qeveria kishte vite që përpiqej ta rizhvillonte.
Në SHBA, zyrtarët e lartë të administratës zakonisht duhet të heqin dorë nga interesat private, për të shmangur konfliktet e interesit. Por këto rregulla nuk vlejnë për Kushnerin, pasi ai është këshilltar joformal dhe i papaguar.
Kushner ka thënë se u ka thënë investitorëve të tij të mos presin trajtim të favorshëm nga SHBA. Duke folur për “60 Minutes” në tetor, së bashku me bashkë-negociatorin për Rusinë dhe Gazën, Steve Witkoff, ai tha: “Askush nuk ka treguar asnjë rast ku Steve apo unë kemi ndjekur politika apo kemi bërë diçka që nuk ka qenë në interes të Amerikës.”
Një zëdhënëse e Shtëpisë së Bardhë tha javën e kaluar: “Presidenti Trump ka një anëtar të besuar të familjes dhe një këshilltar të talentuar në Jared Kushner,” duke shtuar se ai “ka qenë bujar në vënien në dispozicion të ekspertizës së tij të vlefshme kur është kërkuar.”
Zona ku Kushner shpresonte të ndërtonte ishte ish-kompleksi i Shtabit të Përgjithshëm, dy ndërtesa zyrash të ndërtuara për ushtrinë jugosllave në vitin 1964, me dizajn modernist, të veshura me mermer të bardhë kroat dhe gur gëlqeror të kuq serb.
Forcat e Ushtrisë Jugosllave patrullojnë një seli ushtarake të shkatërruar në qendër të Beogradit pas sulmeve ajrore të NATO-s.
Ndërtesa e shkatërruar e selisë ushtarake në qendër të Beogradit, Serbi, në maj 1999, pas një sulmi ajror të NATO-s. – Associated Press
Gjatë fushatës ajrore të pranverës 1999, që synonte ndalimin e spastrimit etnik të udhëhequr nga presidenti serb Slobodan Milošević, avionët e NATO-s bombarduan dhe shkatërruan pjesërisht kompleksin.
Milošević u rrëzua, por vendi mbetet një simbol i identitetit kombëtar, veçanërisht për të djathtën politike, duke e komplikuar përpjekjen për ta shndërruar atë në memorial ose zhvillim privat. Si rezultat, ai mbetet një rrënojë—një skelet kryesisht në këmbë, me hekur armature që del nga muret e betonit të shkatërruar.
Kritikët nga të gjitha anët gjetën arsye për kundërshtim. Politikanët e majtë e quajtën një dhënie të një pasurie publike pa proces të hapur. Në të djathtë, nacionalistët kundërshtuan shitjen te një familje e lidhur me vendin më të fuqishëm të NATO-s, në një zonë që ata e konsiderojnë tokë të shenjtë.
Kushner u përfshi për herë të parë në projekt pas mandatit të parë të Trump. Ai ka thënë se u tërhoq nga gjallëria në rritje e Beogradit, ku çmimet e pronave janë rritur dhe një valë projektesh të reja banimi ka tërhequr një publik më të pasur.
Menjëherë pasi Kushner krijoi Affinity, ish-i dërguari i Trump për Ballkanin, Richard Grenell, i sugjeroi ta shihte projektin. Në fillim të vitit 2024, ai arriti një marrëveshje për pronën me qeverinë e Vuçić.
Kushner solli partnerë, duke hyrë në një sipërmarrje të përbashkët me Eagle Hills, një zhvillues me bazë në Emiratet e Bashkuara Arabe me përvojë në Beograd. Hoteli do të mbante markën e Trump Organization, një marrëveshje që ai e arriti pasi foli me kunatin e tij, Eric Trump.
Reagimet negative nuk u kufizuan vetëm në Serbi.
Një deklaratë serbe që kërkonte nga Kushner ndërtimin e një “memoriali kushtuar të gjitha viktimave të agresionit të NATO-s” nxiti sulme, përfshirë nga Wesley Clark, komandanti ushtarak i NATO-s gjatë luftës në Ballkan, dhe nga ligjvënës demokratë amerikanë.
Një raport i Parlamentit Evropian veçoi ndërtesën e Shtabit të Përgjithshëm, duke shprehur “shqetësim të thellë për ndërhyrjen politike në rritje në mbrojtjen e trashëgimisë në Serbi”.
Arkitektë dhe mbrojtës të trashëgimisë kulturore e kundërshtuan gjithashtu planin.
Duke folur para se Affinity të tërhiqej, Ana Miljački, profesore arkitekture me origjinë serbe në Institutin e Teknologjisë të Massachusetts (MIT), tha se planet kërcënonin të fshinin një “vepër shumë të rëndësishme arkitekturore”.
Propozimi ishte i barabartë me “ndërtimin e një hoteli Trump” mbi një ndërtesë të I.M. Pei-t në Galerinë Kombëtare të Artit në Uashington, shtoi ajo.
Projekti për Sazanin në pikëpyetje – shënim nga Zoom.al
Me largimin nga Beogradi, edhe projekti i paralajmëruar i Jared Kushner për zhvillimin e ishullit të Sazanit në Shqipëri mbetet në pikëpyetje. Prej muajsh nuk ka asnjë komunikim publik apo zhvillim konkret lidhur me idenë e Kushner për të ndërtuar një resort luksoz turistik me vila dhe hotele, nën emrin e rrjetit të njohur të hotelerisë, Aman.
Në Tiranë projekti nxiti debate, pasi kritikë të shumtë aludiuan se dhënia e ishullit të Sazanit për Kushner ishte një përpjekje e Edi Ramës për të blerë influencë apo akses politik në Shtëpinë e Bardhë, përmes lidhjeve familjare me presidentin amerikan. Të njëjtin shqetësim ngriti edhe gazeta prestigjoze New York Times në një investigim të sajin për projektet e Kushner në Ballkan apo lidhjet e tij me fondin saudit që e mbështet.
Aktualisht, nuk flitet më për këtë projekt, në një kohë kur raportet mes kryeministrit Rama dhe Shtëpisë së Bardhë konsiderohen nga kritikët si në nivelin më të ulët historik, çka ka ushqyer dyshimet se edhe interesi i investitorëve të lidhur me rrethin Trump ka rënë ndjeshëm. /Zoom.al
U transportua në gjendje të rëndë në spital pas zhytjes, humb jetën turistja 30-vjeçare në Vlorë
