Nga Bloomberg
Përgjatë një rruge të gjerë dhe madhështore që kalon në zemër të Beogradit ndodhen rrënojat e zbrazëta të Ministrisë së Mbrojtjes së Jugosllavisë. Fasada prej guri është e shembur në mes, duke lëshuar vend për një grumbull mbeturinash të djegura. Ajo ka mbetur kështu për më shumë se dy dekada, si një kujtesë e fushatës bombarduese të NATO-s, të udhëhequr nga SHBA në vitin 1999 që e shkatërroi atë.
Tani pritet të kthehet në vendndodhjen e një Trump Tower-i të ri.
Jared Kushner, dhëndri i presidentit Donald Trump, planifikon ta shndërrojë këtë pronë në një hotel luksoz me 175 dhoma dhe 1,500 rezidenca. Ai vendosi të përdorë markën “Trump”, pas bisedimeve me marka të tjera, pasi vjehrri i tij u rizgjodh president, tregoi Kushner për Bloomberg News më herët këtë vit.
Në pamje të parë, Beogradi mund të duket si një zgjedhje e çuditshme për një projekt të tillë. Edhe pse kryeqyteti me 1.4 milion banorë po punon për të rritur turizmin, ai nuk tërheq aq vizitorë sa Parisi apo Londra, dy vende ku Eric Trump, djali i dytë i presidentit dhe drejtues i Organizatës Trump, ka thënë se shpreson ta zgjerojë markën.
Plani i Kushnerit gjithashtu është përballur me kundërshtime në Serbi. Mijëra persona protestuan kundër tij në mars për shkak të ndikimit të tij mbi një vend historik që më parë ishte i mbrojtur. Në maj, Zyra e Prokurorit Publik për Krimin e Organizuar në Serbi tha se një ish-drejtor i institucionit shtetëror për ruajtjen e trashëgimisë kulturore “keqpërdori detyrën” duke falsifikuar nënshkrime në një dokument që propozonte heqjen e statusit të mbrojtur të objektit, gjë që autoritetet serbe e miratuan për t’i hapur rrugë projektit të Kushnerit.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiç mohoi se kishte ndodhur ndonjë falsifikim. Përmes një përfaqësuesi, Kushner refuzoi të japë intervistë. Sipas një deklarate të kompanisë, firma e kapitalit të sipërmarrjes së Kushnerit, Affinity Partners, mësoi për këtë çështje vetëm nga raportet mediatike dhe nuk ka asnjë lidhje me ish-zyrtarin e akuzuar për falsifikim dokumentesh. Shtëpia e Bardhë e kaloi pyetjen tek Organizata Trump, e cila nuk dha përgjigje.
Projekti 500 milionë dollarësh në Beograd tregon kufijtë gjithnjë e më të paqartë mes politikës dhe përfitimeve private për familjen Trump gjatë mandatit të dytë presidencial. Përmes sipërmarrjeve me kriptomonedha nën markën Trump, si dhe marrëveshjeve me prona dhe fusha golfi në të gjithë botën, presidenti ka braktisur normat e mëhershme lidhur me përmasën dhe larmishmërinë e projekteve fitimprurëse gjatë kohës në detyrë. Kushtetuta e SHBA ndalon presidentin të pranojë dhurata apo pagesa nga qeveritë e huaja pa miratimin e Kongresit. Presidenti është pronar i Organizatës Trump, të cilën e menaxhojnë Eric dhe djali i tij i madh, Donald Trump Jr., dhe përfiton tarifa nga përdorimi i markës Trump në projekte të ndryshme. (Trump Jr. mbikëqyr një trust që mban pjesën e presidentit.)
Serbia është një nga disa shtetet me të cilat administrata Trump ka biseduar për të pranuar emigrantë të dëbuar nga SHBA, raportoi Bloomberg javën e kaluar. Nuk është e qartë nëse ndonjë marrëveshje është arritur.
Marrëveshja me Serbinë bie në sy për shkak të historisë së ndjeshme kulturore të vendit dhe kundërshtimit lokal, sipas Vesko Garçević, profesor në marrëdhënie ndërkombëtare në Universitetin e Bostonit. “Nuk mund ta imagjinoj,” thotë Garçević, një ish-diplomat që ka punuar pranë godinës së Ministrisë së Mbrojtjes së Jugosllavisë në vitin kur u bombardua. “Nuk mund të shndërrosh vende të tilla në hotele.”
Projekti gjithashtu tregon zonat gri në udhëzimet etike që Trump vendosi për veten kur mori detyrën në janar. Kompania e tij premtoi se do të shmangte marrëveshjet e reja me qeveritë e huaja për të menaxhuar konfliktet e interesit. Prona ku do të ndërtohet projekti në Beograd është në pronësi të qeverisë serbe, e cila i ofroi kompanisë Affinity të Kushnerit një qira 99-vjeçare. Kushtet nuk janë bërë publike.
Sipas planit etik të Organizatës Trump, ky projekt mund të mos konsiderohet i ri, sepse filloi para mandatit të dytë të Trump. Për më tepër, kompania po licencon markën për firmën e Kushnerit, jo për ndonjë qeveri të huaj. Kushner e bëri publike partneritetin me Organizatën Trump vetëm disa ditë para se vjehrri i tij të kthehej në Shtëpinë e Bardhë. (Që nga ajo kohë, këshilltari i jashtëm etik i Organizatës Trump është shkarkuar. Nuk është njoftuar ende një zëvendës.)
Kushner gjithashtu ka thënë se ka mbledhur mjaftueshëm kapital midis dy mandateve të Trump, në mënyrë që fondi të mos ketë nevojë të mbledhë para gjatë mandatit të dytë. Kushner, i martuar me vajzën e Trump, Ivanka, ka luajtur një rol këshillues të rëndësishëm gjatë mandatit të parë të presidentit. Pasi u largua nga Shtëpia e Bardhë, ai formoi Affinity, që tani menaxhon 4.8 miliardë dollarë, kryesisht nga fonde sovrane dhe investitorë nga vendet e Gjirit Persik.
Projekti në Serbi është një nga dy që Kushner po planifikon në Ballkan: Affinity po ndërton një resort luksoz me markën Aman me vlerë mbi 1 miliard dollarë në ishullin e braktisur ushtarak të Sazanit, në brigjet e Shqipërisë.
Një Trump Tower në Beograd do të vendoste një bazë për familjen në një vend të kapur mes Lindjes dhe Perëndimit. Serbia po përpiqet të anëtarësohet në Bashkimin Evropian, por mban ende lidhje të ngushta me Rusinë. Në maj, presidenti Vuçiç udhëtoi në Rusi për paradën ushtarake të presidentit Vladimir Putin në përkujtim të rrëzimit të Gjermanisë Naziste, duke injoruar kundërshtimet e liderëve të BE-së.
Të dyja projektet, në Serbi dhe në Shqipëri, e sjellin biznesin e familjes Trump në vende ku vlerat demokratike konsiderohen në rrezik. Pavarësisht protestave, të dyja shtetet kanë hequr pengesat për të nisur projektet e Kushnerit.
Zëvendëskryeministri serb Ivica Dačić është i njohur me nofkën “Sloba i Vogël”, për shkak të afërsisë së tij me ish-udhëheqësin autoritar Slobodan Millosheviq, i cili vdiq në një qeli burgu gjatë një gjyqi për krime lufte nga tribunali i Kombeve të Bashkuara. Dačić ishte ai që për herë të parë sugjeroi në vitin 2013 se Donald Trump mund të ishte i interesuar për të ndërtuar një hotel në Beograd—tre vite përpara se Trump, zhvillues prone dhe yll televizioni, të zgjidhej president. Sa absurd që mund t’u ishte dukur publikut ky propozim, autoritetet kishin shpresë që të shndërronin ndërtesën e dikurshme të Ministrisë së Mbrojtjes në një burim fitimi. Serbia vijonte të përballej me mungesë fondesh pas luftërave të përgjakshme të Ballkanit, të cilat vetë i kishte ndihmuar të nxisë.
Dačić dhe ambasadori amerikan Michael Kirby sapo kishin përfunduar një tjetër projekt delikat: ambasada e re dhe e madhe e SHBA në Beograd, pranë kompleksit të pallatit mbretëror në lagjen luksoze Dedinje. Serbia ia kishte shitur tokën SHBA-ve për 15 milionë dollarë në vitin 2006, shtatë vite pasi NATO kishte goditur një objekt ushtarak në të njëjtin vend. Megjithëse kishte precedent, një marrëveshje e mundshme për një hotel Trump shkaktoi një valë kritikash nga qytetarët që mbanin mend bombardimet amerikane. Plani nuk shkoi askund.
Richard Grenell, i dërguari i Trump për Ballkanin gjatë mandatit të tij të parë, e ringjalli idenë, tha Dačić për një transmetues serb në vitin 2020. “Është një ide e mirë e Grenell dhe ai u angazhua të gjente diçka që të ketë rezonancë pozitive,” tha ai, duke përmendur gjithashtu interesin fillestar të Trump për projektin. “Ne gjithmonë kemi thënë se, kur bëhet fjalë për NATO-n, do të kishte rëndësi simbolike që ata”—duke iu referuar SHBA-ve—“të marrin pjesë në rindërtim.”
Në mars të vitit 2024, Jared Kushner njoftoi plane për të investuar në mënyrë të konsiderueshme në Ballkan, në bashkëpunim me miliarderin emiratas Mohamed Alabbar, themelues i Emaar Properties PJSC—kompania që ndërtoi Burj Khalifa-n në Dubai, ndërtesën më të lartë në botë. “Diskutuam me disa marka” për hotelin në Beograd, tha Kushner për Bloomberg News më herët këtë vit. “Mendova se kjo kullë do të ishte një Trump Tower e jashtëzakonshme, ndaj fola me Eric [Trump], dhe ai ishte shumë entuziast.”
Autoriteti i Investimeve të Katarit dhe menaxheri i aseteve me bazë në Abu Dhabi, Lunate, kishin investuar 1.5 miliardë dollarë në fondin Affinity të Kushnerit deri në dhjetor 2024. Kushner tha se shpreson që Trump Tower në Beograd të jetë i pari nga shumë bashkëpunime të ardhshme me Alabbar dhe me një kompani tjetër të tij, Eagle Hills Properties LLC.
Sot, Beogradi është një qytet vinçash ndërtimi. Një stacion i ri qëndror tashmë strehon trenin e parë me shpejtësi të lartë në Evropën Lindore, i cili synon të lidhë Beogradin me Budapestin. Janë duke u bërë planet për ndërtimin e metrosë së parë të kryeqytetit. Ndërkohë, po ndërtohet një stadium i ri për të pritur Expo 2027—një ngjarje që do të prezantojë teknologjinë, artin dhe vetë qytetin. /Përgatiti në shqip Zoom.al
Labi premtoi 150 euro për Roelin nga çdo event, shpërthen Rezart Veleshnja: Shpati nuk lypi kurrë
