Ndërsa Mali i Zi po përpiqet të kthejë Portin e Tivarit në një nyje të rëndësishme tregtare mes Evropës dhe Azisë, Shqipëria po kalon një prej transformimeve më të debatueshme të infrastrukturës së saj detare. Në dy brigjet e Adriatikut po shfaqen dy filozofi krejt të ndryshme zhvillimi: Podgorica po investon në forcimin e rolit tregtar të portit të saj kryesor, ndërsa Tirana ka zgjedhur ta transformojë Portin e Durrësit në një projekt turistik dhe rezidencial.
Gara për korridoret logjistike në Ballkan po bëhet gjithnjë e më e fortë. Portet që lidhen me rrjetet ndërkombëtare të transportit, hekurudhat dhe korridoret euroaziatike fitojnë rëndësi strategjike, investime dhe ndikim ekonomik.
Gjatë një vizite të Presidentit të Malit të Zi, Jakov Milatoviç, në Kazakistan, si vizita e parë shtetërore e një kreu shteti malazez në këtë vend të Azisë Qendrore, fokusi i bisedimeve mes palëve u përqendrua kryesisht në zgjerimin e bashkëpunimit në fushat e transportit dhe logjistikës.
Mes të tjerash, siç raporton Euronews, të dyja palët diskutuan mundësinë e përfshirjes së Portit të Tivarit në rrjetin e Rrugës Ndërkombëtare të Transportit Trans-Kaspik
Në këtë kontekst, vendimi i Malit të Zi për të forcuar rolin e Portit të Tivarit përputhet me një strategji rajonale të zgjerimit të kapaciteteve tregtare. Ndërkohë, në Shqipëri debati mbetet i hapur nëse transformimi i Durrësit në një marinë turistike do të sjellë përfitime më të mëdha ekonomike sesa ruajtja dhe modernizimi i portit historik si qendër tregtare.
Sipas projektit zyrtar, Porto Romano synon të kthehet në një qendër logjistike që do t’i shërbejë jo vetëm Shqipërisë, por edhe Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut, duke u lidhur me Korridorin VIII dhe rrjetet rajonale të transportit. Megjithatë, realizimi i projektit është shoqëruar me vonesa, debate dhe polemika të shumta.
Kompania e vetme e mbetur në garë nuk paraqiti ofertë financiare. Bëhet fjalë për kompaninë Archirodon, e cila nuk dorëzoi ofertën financiare brenda afatit të përcaktuar, më 9 mars, duke bërë që procesi i prokurimit të ndërpritet. Tenderi kishte një vlerë të parashikuar prej rreth 400 milionë eurosh dhe synonte ndërtimin e portit të ri tregtar në Porto Romano, një projekt i rëndësishëm për infrastrukturën portuale dhe zhvillimin ekonomik të vendit.
Zhvillimet e fundit tregojnë dy qasje të ndryshme në Ballkan: Mali i Zi po investon në zgjerimin e rolit strategjik të Portit të Tivarit, ndërsa Shqipëria po realizon një transformim të thellë të Portit të Durrësit.
Shkrimi i plotë i Euronews për portin e Tivarit:
Presidenti i Malit të Zi, Jakov Milatoviç, mbërriti gjatë fundjavës në Kazakistan për vizitën e parë shtetërore të një kreu shteti malazez në këtë vend të Azisë Qendrore. Bisedimet mes palëve u përqendruan kryesisht në zgjerimin e bashkëpunimit në fushat e transportit dhe logjistikës.
Gjatë takimit me kryeministrin e Kazakistanit, Olzhas Bektenov, pala malazeze vlerësoi rolin e Kazakistanit si një qendër e rëndësishme logjistike që lidh Evropën me Azinë.
Kazakistani konsiderohet një pikë kyçe tranziti përgjatë Rrugës Ndërkombëtare të Transportit Trans-Kaspik (TITR).
Duke marrë parasysh pozicionin strategjik të Malit të Zi në brigjet e Adriatikut, të dyja palët diskutuan mundësinë e përfshirjes së Portit të Tivarit në rrjetin e kësaj rruge transporti.
Megjithëse nuk u nënshkrua ndonjë marrëveshje zyrtare, zyrtarët thanë se një bashkëpunim i tillë mund të kontribuojë në krijimin e një korridori multimodal transporti që do të lidhte Azinë Qendrore me Evropën Jugore dhe Qendrore.
“Kazakistani është një partner i rëndësishëm në një rajon që po lidh gjithnjë e më shumë Evropën me Azinë. Ne e shohim këtë vizitë si një mundësi për të hapur perspektiva të reja për ekonominë, turizmin, investimet dhe zhvillimin e Malit të Zi”, deklaroi Milatoviç.
Gjatë vitit të fundit, vëllimi i mallrave të transportuara nëpërmjet korridorit TITR u rrit me më shumë se 36%, duke arritur në 77 mijë njësi standarde kontejnerësh (TEU).
Vizita e Milatoviçit mori një rëndësi të veçantë pasi përkoi me 20-vjetorin e pavarësisë së Malit të Zi dhe me 20-vjetorin e vendosjes së marrëdhënieve diplomatike mes dy vendeve.
Presidenti i Kazakistanit, Kassym-Jomart Tokayev, vlerësoi progresin e Malit të Zi në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, objektiv që sipas Milatoviçit vendi synon ta arrijë deri në vitin 2028.
“Ju keni luajtur një rol të rëndësishëm në avancimin e reformave në Mal të Zi dhe në forcimin e pozitës së vendit si një nga kandidatët kryesorë për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Ju urojmë sukses në realizimin e këtij objektivi strategjik kombëtar”, deklaroi Tokayev.
Të dy presidentët theksuan se anëtarësimi i ardhshëm i Malit të Zi në Bashkimin Evropian mund të krijojë mundësi të reja për bashkëpunimin dypalësh.
Milatoviç nënvizoi gjithashtu rëndësinë në rritje të Azisë Qendrore në politikën e jashtme të Malit të Zi, duke argumentuar se angazhimi diplomatik i vendit në këtë rajon duhet të reflektojë peshën e tij ekonomike dhe gjeopolitike.
“Sot kemi të bëjmë me një rajon me më shumë se 100 milionë banorë dhe me rëndësi strategjike që meriton vëmendjen e Malit të Zi”, tha ai.
Presidenti malazez njoftoi gjithashtu planet për hapjen e një misioni diplomatik të Malit të Zi në Astana, i cili do të përfaqësojë interesat e vendit në të gjithë Azinë Qendrore.
“Kazakistani është ekonomia më e madhe në Azinë Qendrore dhe Mali i Zi duhet të zërë vendin që i takon në këtë vend”, shtoi Milatoviç.
Kazakistani mban një Konsullatë të Përgjithshme në Podgoricë që prej vitit 2024.
Delegacioni malazez shqyrtoi gjithashtu mundësitë e bashkëpunimit në tregti, investime, turizëm, digjitalizim dhe bujqësi.
Të dyja palët pranuan se niveli aktual i shkëmbimeve tregtare mbetet shumë më i ulët se potenciali real. Gjatë periudhës janar-prill, tregtia dypalëshe arriti në vetëm 226.700 euro, ose 81% më pak krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Në vizitën në Astana, Milatoviç u shoqërua edhe nga një delegacion biznesi me synimin për të nxitur marrëdhëniet tregtare.
Gjatë Forumit të Biznesit Kazakistan-Mal i Zi, dhomat e tregtisë të të dy vendeve nënshkruan një memorandum mirëkuptimi, ndërsa Kazakistani riafirmoi angazhimin për të ofruar një klimë të favorshme biznesi dhe investimesh për partnerët e tij nga Ballkani.
Transformimi digjital ishte një tjetër temë e rëndësishme e diskutimeve. Zyrtarët theksuan se Kazakistani është ndër vendet me sistemin më të zhvilluar të qeverisjes elektronike, ku rreth 90% e shërbimeve publike mund të merren online.
Gjithashtu, Astana po investon fuqishëm në zhvillimin e inteligjencës artificiale, një përvojë që Mali i Zi e konsideron me interes të madh.
“Ne vlerësojmë shumë arritjet e Kazakistanit në transformimin digjital dhe besojmë se mund të mësojmë nga përvoja juaj e vlefshme në këtë fushë”, deklaroi Milatoviç.
Turizmi po luan gjithashtu një rol gjithnjë e më të rëndësishëm në marrëdhëniet dypalëshe. Numri i turistëve kazakë që vizitojnë Malin e Zi është rritur vazhdimisht që nga vendosja e fluturimeve direkte në vitin 2021.
Qytetarët e Kazakistanit mund të hyjnë në Mal të Zi pa vizë deri në 30 ditë gjatë periudhës nga maji deri në tetor të çdo viti, duke nxitur më tej shkëmbimet turistike mes dy vendeve./ Zoom.al
