Ministra të qeverisë greke dhe zyrtarë të lartë dyshohen se kanë bashkëpunuar në një skemë të madhe mashtrimi për të përvetësuar qindra milionë euro ndihma bujqësore nga Bashkimi Evropian.
Megjithatë, pavarësisht se janë etiketuar si të dyshuar nga prokurorët evropianë, ata pritet të shmangin drejtësinë, pasi Kryeministri Kyriakos Mitsotakis po bllokon një hetim të plotë.
“Greqia në 2025 nuk ka nevojë për skandale, por për të vërtetat”, deklaroi Mitsotakis në parlament javën e kaluar, duke justifikuar vendimin e tij. “Ne kërkojmë një zgjidhje përfundimtare të problemit.”
Rasti ofron prova të rënda që, pas tre shpëtimesh financiare dhe një krize ekonomike që zgjati më shumë se një dekadë, Greqia ende nuk ka shlyer korrupsionin dhe keqmenaxhimin. Zyra Evropiane e Prokurorisë Publike (EPPO) ka ndjekur dhjetëra raste në të cilat grekët morën fonde bujqësore nga BE për toka që nuk zotëronin ose nuk kishin marrë me qira, apo për punë bujqësore që nuk i kishin kryer, duke dëmtuar fermerët legjitimë që do të duhej t’i merrnin këto fonde.
POLITICO raportoi për këtë skemë për herë të parë në shkurt. Një dosje prej 3,000 faqesh e dërguar në parlament përfshin dhjetëra përgjime telefonike ku persona diskutojnë mënyra për t’i shpëtuar kontrollit të pagesave të subvencioneve bujqësore nga BE, në mënyrë që aleatët politikë dhe miqtë e tyre të përfitojnë.
Të paktën pesë ministra aktualë ose ish-ministra dhe dhjetë deputetë të tjerë mund të jenë të përfshirë, sipas këtyre përgjimeve.
Mesazhi është i qartë: Duhet të mbrojmë dhe paguajmë njerëzit tanë; inspektorët në agjencinë shtetërore që merret me pagesat e BE-së duhet të largohen; dhe prokurorët hetues duhet të pengohen.
Qeveria e Mitsotakis, falë shumicës që ka partia e tij e qendrës së djathtë, Demokracia e Re, dhe një ligji që vetëm parlamenti mund të hetojë ministrat, ka zgjedhur të mos hetojë vetë ministrat e saj.
Dosja e EPPO përshkruan një “organizatë kriminale” që përbëhet nga zyrtarë të agjencisë greke për shpërndarjen e subvencioneve të BE-së, OPEKEPE, së bashku me individë dhe deputetë që morën në mënyrë të paligjshme këto fonde, sipas zyrtarëve që kanë parë dosjen. Në një shënim prej 36 faqesh në anglisht të bashkëngjitur dosjes, EPPO shpjegon se zyrtarë në OPEKEPE dhe Ministrinë e Bujqësisë, së bashku me biznesmenë, “vepruan në mënyrë të organizuar për të krijuar një sistem pa kontroll dhe për të marrë ose lehtësuar marrjen e ndihmës së paligjshme.”
“Shtrirja e kësaj falsifikimi të të drejtave për pagesë dhe dëmi total ndaj fondeve të BE-së nuk është ende vlerësuar plotësisht,” vëren EPPO. “Megjithatë, në këtë fazë të hetimit, ka arsye të besueshme për të menduar se bëhet fjalë për një skemë në shkallë të gjerë.”
Pavarësisht se dëmi financiar nuk është ende plotësisht i njohur, Brukseli ka urdhëruar Greqinë të rikthejë rreth 400 milionë euro, më shumë se një e pesta e pagesave direkte që do të duhej të merrte vitin e ardhshëm.
EPPO tha se dy ish-ministra të Bujqësisë, Lefteris Avgenakis dhe Makis Voridis, i cili më pas shërbeu si ministër shteti pranë kryeministrit, duhet të hetohen më tej për përvetësimin e dyshuar të fondeve të BE-së. Të dy ata i mohojnë akuzat.
Sipas dosjes, ish-presidenti i OPEKEPE, Grigoris Varras, i kishte përshkruar problemet me tokat e falsifikuara në dy letra drejtuar Voridis në 2020. Ai u detyrua të japë dorëheqjen nga Voridis, i cili qëndroi në qeveri deri në qershor të këtij viti, kur edhe ai dha dorëheqjen pas dorëzimit të dosjes nga EPPO në parlament.
Në një bisedë më 24 shtator 2021 mes ish-presidentit tjetër të OPEKEPE, Dimitris Melas, dhe një biznesmeni në sektor, Melas përshkruan se njerëzit kishin deklaruar tokë në vende kaq të largëta dhe shkëmbore saqë ato ishin “në bregdetin e Normandisë” ku “jo vetëm që kullotja është e pamundur, por madje as buburrecat nuk mbijetojnë.” Ata vazhdojnë të thonë se 800 përfitues të tillë kishin bërë aplikime të ngjashme.
EPPO thekson: “Nga biseda rezulton qartë se presidenti i OPEKEPE është i vetëdijshëm për mashtrimin, por nuk është i gatshëm të marrë masa ligjore për të ndaluar mbështetjen, por përpiqet të gjejë një ‘menaxhim politik’ të problemit dhe jep këshilla për të mbajtur paratë që nuk u përkasin.”
Melas e mohon këtë përshkrim: “Realiteti është krejtësisht i kundërt nga ajo që përshkruhet. Nuk e di nëse kjo është për shkak të cilësisë së dobët të lidhjes apo përshkrimit të gabuar”, tha ai për POLITICO. Ai tha se po përshkruante një praktikë të gabuar që kishte vënë re nga fermerë të cilëve më pas u ishin bllokuar pagesat.
Melas është aktualisht në gjyq për përvetësim dokumentesh dhe shkelje detyre. Ai e mohon çdo akzë dhe thotë se gjatë karrierës së tij nuk e ka ndjerë nevojën të fshehë ndonjë dokument.
Presion politik
Një shënim tjetër i ish-presidentit të OPEKEPE, Evangelos Simandrakos, është pjesë e dosjes së EPPO.
Ai bllokoi mijëra pagesa të dyshimta sepse ato duheshin hetuar më tej. Menjëherë u shkarkua nga Avgenakis, atëherë ministër Bujqësie.
“Është një piramidë korrupsioni që ka vetëm një person në krye — Mitsotakis”, tha në parlament lideri i së majtës së re Alexis Charitsis.
Në një shënim të dërguar më 4 nëntor 2023 tek ministri i shtetit dhe shefi i stafit të kryeministrit, Simandrakos përshkruan pse vendosi të bllokojë mbi 9,000 pagesa. Ai paralajmëron se OPEKEPE ishte nën hetim dhe mund të humbë akreditimin nga Komisioni Evropian. Simandrakos thotë se ishte i vendosur të mbetej në OPEKEPE pavarësisht presionit nga Avgenakis për të dhënë dorëheqjen.
Ai më pas pati një takim me tre ministra shteti pranë kryeministrit, të cilët, sipas tij, mbështetën zgjedhjen e tij për të mos dhënë dorëheqjen. Në një letër të dytë më 8 dhjetor 2023, përshkruan sulmet publike kundër tij nga Avgenakis dhe se kjo kishte tërhequr vëmendjen e hetuesve evropianë. Javë më pas, në një takim më 28 dhjetor 2023, të njëjtët njerëz i kërkuan dorëheqjen.
“Duke mos e përballuar dot presionin politik, dorëzova dorëheqjen dhe u detyrova të largohem nga organizata,” tha Simandrakos në dëshminë e tij për EPPO.
Avgenakis mbajti postin e ministrit dhe të gjitha llogaritë e bllokuara u liruan për pagesë.
Më 2 shkurt 2024, Mitsotakis tha në parlament se të gjithë fermerët do të paguhen nga OPEKEPE deri në prill.
“Të gjithë e dinin, madje edhe zoti Mitsotakis”, tha Charitsis në parlament. “Është një piramidë korrupsioni me vetëm një person në krye, Mitsotakis.”
Rasti tipik i fermerit “Frappé”
Një shembull tipik është rasti i Giorgos Xylouris, një fermer nga Kreta dhe anëtar i Demokracisë së Re, i përmendur në dosjen e EPPO me nofkën “Frappé” (“Kafe e ftohtë”).
Babai i Mitsotakis, ish-kryeministri Konstantinos Mitsotakis, ishte kumbar në dasmën e vëllait të Xylouris, sipas mediave lokale. Një darkë pas ceremonisë përkujtimore vjetore për babanë e Mitsotakis u organizua në shtëpinë e Xylouris.
Në një përgjim, Xylouris diskuton me një anëtar tjetër të rrjetit se si “duhet ta mbrojmë [deputetin] dhe të marrim paratë”, duke iu referuar subvencioneve bujqësore.
Ai është një prej mbi 10 mijë fermerëve në Greqi që kërkojnë para nga BE me prona që nuk kanë në pronësi.
Përfundim
Skandali i fondeve të BE-së që përfshin ministrat dhe njerëz të afërt me Kryeministrin Mitsotakis është vetëm maja e ajsbergut. Shumë hetime janë bllokuar nga politika dhe drejtësia greke duket e paaftë të veprojë kundër korrupsionit të thellë që vazhdon të godasë sektorin më të rëndësishëm të ekonomisë së vendit, bujqësinë./ Politico
