Agjencia Shtetërore e Kadastrës vijon të mbetet një nga institucionet më problematike në administrimin e pronës publike dhe procesit të legalizimeve, ku auditimet e njëpasnjëshme të Kontrollit të Lartë të Shtetit kanë evidentuar mangësi të përsëritura në arkëtimin e detyrimeve financiare, vonesa në procedura dhe moszbatim të rekomandimeve. Gjetjet më të fundit rikonfirmojnë se problematikat nuk janë të izoluara, por të shtrira në kohë dhe në disa drejtori vendore, duke e mbajtur sektorin e kadastrës nën vëmendje të vazhdueshme institucionale dhe publike.
Kontrolli i Lartë i Shtetit ka konstatuar një sërë problematikash në administrimin e procesit të legalizimeve dhe në menaxhimin e të ardhurave nga trualli shtetëror nga Drejtoria Vendore e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës “Tirana Veri”, duke evidentuar detyrime të konsiderueshme financiare të paarkëtuara dhe mangësi në zbatimin e rekomandimeve institucionale.
Sipas të dhënave të auditimit, kjo drejtori ka trajtuar mijëra dosje legalizimi për objekte informale, ku një pjesë e konsiderueshme e tyre lidhet me parcela ndërtimore që duhej të përfundonin me kalimin e pronësisë dhe pagesën e detyrimeve përkatëse sipas legjislacionit në fuqi.
Sipas të dhënave të auditimit, kjo drejtori ka lëshuar gjithsej 5,771 leje legalizimi për objekte informale, ndërsa 2,629 prej tyre lidhen me parcela ndërtimore me një sipërfaqe totale prej rreth 602,019 metra katrorë, për të cilat procesi i kalimit të pronësisë është shoqëruar me vendimmarrje të mëvonshme institucionale.
Auditimi vlerëson se, referuar çmimeve zyrtare të tokës të përcaktuara në aktet nënligjore, subjektet përfituese duhet të kishin kryer pagesa në një vlerë totale rreth 1.17 miliardë lekë, si detyrim për përfitimin e truallit shtetëror.
Nga verifikimet e kryera mbi sipërfaqet e përfshira në proces, rezulton se dhjetëra mijëra metra katrorë tokë shtetërore janë përfituar nga subjekte private, ndërsa pagesat përkatëse nuk janë kryer plotësisht, duke krijuar një mungesë të ardhurash në buxhetin e shtetit.
Megjithatë, nga verifikimet e KLSH rezulton se për një pjesë të konsiderueshme të këtyre sipërfaqeve nuk është kryer pagesa e detyrimeve përkatëse. Vetëm për parcela që përfshijnë rreth 198,282 metra katrorë, mungesa e arkëtimit arrin në rreth 385 milionë lekë, duke krijuar një deficit të ndjeshëm në të ardhurat e pritshme publike.
KLSH ka konstatuar gjithashtu detyrime të pashlyera ndaj pushtetit vendor në vlerën totale prej rreth 51,185,500 lekësh, të lidhura me taksa dhe detyrime urbanistike që burojnë nga proceset e legalizimit dhe lejeve të ndërtimit të dhëna për subjekte të ndryshme.
Një tjetër problem i evidentuar nga Kontrolli i Lartë i Shtetit lidhet me moszbatimin e rekomandimeve të mëparshme, ku institucionit i është kërkuar të ndërmarrë masa për arkëtimin e detyrimeve dhe vendosjen e kufizimeve mbi pasuritë e regjistruara deri në shlyerjen e plotë të pagesave.
Sipas raportit, pavarësisht këtyre rekomandimeve, një pjesë e tyre nuk është zbatuar brenda afateve të përcaktuara, duke sjellë vijimin e të njëjtave problematika në administrimin e pronës publike dhe legalizimeve.
KLSH ngre gjithashtu shqetësime për mungesë kontrolli në disa procedura administrative, ku janë evidentuar raste të shmangies së detyrimeve financiare, si dhe klasifikime të pasakta të objekteve, që kanë ndikuar në uljen e vlerës së arkëtimeve për pushtetin vendor dhe qendror.
Në raport kërkohet që Agjencia Shtetërore e Kadastrës të forcojë kontrollin mbi procesin e legalizimeve, të ndjekë procedurat për arkëtimin e detyrimeve të prapambetura dhe të vendosë masa kufizuese mbi pasuritë e regjistruara deri në përmbushjen e detyrimeve financiare nga përfituesit.
Po ashtu, theksohet nevoja për një verifikim më të thelluar të dosjeve të legalizimit dhe harmonizim të të dhënave kadastrale, me qëllim shmangien e mbivendosjeve dhe parregullsive në regjistrimin e pronave.
Në përfundim, KLSH nënvizon se problematika e arkëtimit të detyrimeve nga legalizimet dhe moszbatimi i rekomandimeve mbeten çështje të përsëritura ndër vite, duke kërkuar ndërhyrje më të fortë institucionale për përmirësimin e situatës.
