Restoranti Noma në Kopenhagë është konsideruar për vite me radhë si një nga restorantet më të mira në botë. Nën drejtimin e shefit të njohur shqiptar René Redzepi, ai ka ndërtuar një reputacion global për kuzhinën inovative nordike dhe për ndikimin e madh në gastronominë moderne.
Por pas këtij suksesi, një numër ish-punonjësish pretendojnë se historia e suksesit është ndërtuar mbi një kulturë pune abuzive.
Akuza për dhunë dhe poshtërim në kuzhinë
Dhjetëra ish-punonjës të restorantit kanë deklaruar për “The New York Times” se gjatë viteve në Noma, Redzepi ushtronte dhunë fizike dhe psikologjike ndaj stafit.
Sipas dëshmive, ndëshkimet fizike dhe presioni ekstrem në kuzhinë ishin pjesë e përditshme e punës.
Një ish-kuzhinier kujton një incident të vitit 2011, kur shefi e përplasi pas murit dhe e goditi dy herë në stomak, pasi ai kishte lënë një shenjë të vogël me pincë mbi një petal luleje gjatë vendosjes së një pjate.
Një tjetër ish-punonjës, i cili kishte punuar në restorant në vitin 2012, tha se ndëshkimi kolektiv ishte praktikë e zakonshme.
“Ndonjëherë ai thjesht kalonte përgjatë rreshtit dhe na godiste në gjoks”, tha ai, duke përshkruar një atmosferë frike në kuzhinë.
Diskriminim dhe presion psikologjik
Dëshmitë përfshijnë edhe akuza për poshtërim dhe diskriminim.
Mehmet Çekirge, një praktikant nga Turqia që punoi në Noma në vitin 2018, tha se ishte tallur për theksin e tij, ishte quajtur “gomar” dhe i ishte thënë se “nuk ishte material për Noma”.
Ai tha se u deshën vite për të rimarrë veten nga përvoja në restorant.
Kërcënime për karrierën dhe familjet
Disa ish-punonjës pretendojnë se Redzepi përdorte ndikimin e tij në industrinë e gastronomisë për të frikësuar stafin.
Sipas tyre, ai i kërcënonte se mund t’i “nxirrte në listë të zezë” në restorante të tjera në botë, se familjet e tyre mund të përballeshin me deportim, ose se të afërmit e tyre mund të humbnin punët.
Reagimi i René Redzepi
Në një deklaratë për The New York Times, Redzepi tha se nuk i njeh të gjitha detajet e historive të treguara nga ish-punonjësit, por pranoi se në disa raste sjellja e tij në të kaluarën mund të ketë qenë e dëmshme.
“Megjithëse nuk i njoh të gjitha detajet e këtyre historive, unë shoh mjaft nga sjellja ime e kaluar në to për të kuptuar se veprimet e mia kanë lënduar njerëz që kanë punuar me mua,” tha ai.
“Për ata që kanë vuajtur nën drejtimin tim, gjykimin tim të keq apo zemërimin tim, më vjen thellësisht keq.”
Shefi shtoi se ai ka punuar për të ndryshuar./ Zoom.al
