Më shumë se 71 miliardë dollarë (60.3 miliardë euro) do të nevojiten gjatë dekadës së ardhshme për rimëkëmbje dhe rindërtim në Gazën e shkatërruar nga lufta, sipas një vlerësimi të BE-së dhe OKB-së të publikuar të hënën.
Në vlerësimin përfundimtar të Shpejtë të Dëmeve dhe Nevojave për Gazën (RDNA), Kombet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian thanë se më shumë se dy vite luftë në territorin palestinez “kanë çuar në një humbje të paprecedentë jetësh dhe një krizë humanitare katastrofike”.
“Nevojat për rimëkëmbje dhe rindërtim vlerësohen rreth 71.4 miliardë dollarë”, thuhet në raportin e hartuar në bashkëpunim me Bankën Botërore.
Pjesa më e madhe e Gazës, përfshirë shkollat, spitalet dhe infrastrukturën tjetër publike, është kthyer në rrënoja nga lufta shkatërruese mes Izraelit dhe Hamasit që nisi në tetor 2023.
Vlerësimi përfundimtar përcaktoi se 26.3 miliardë dollarë (22.3 miliardë euro) do të nevojiten në 18 muajt e parë për të rikthyer shërbimet thelbësore, rindërtuar infrastrukturën kritike dhe mbështetur rimëkëmbjen ekonomike.
“Dëmet në infrastrukturën fizike vlerësohen në 35.2 miliardë dollarë, ndërsa humbjet ekonomike dhe sociale arrijnë në 22.7 miliardë dollarë”, thuhet në deklaratën e përbashkët.
Gaza ndodhet nën një armëpushim të brishtë të arritur tetorin e kaluar, pas dy viteve konflikti shkatërrues të shkaktuar nga sulmi i 7 tetorit 2023 i udhëhequr nga Hamasi në jug të Izraelit.
Ky sulm shkaktoi vdekjen e 1,221 personave në Izrael, kryesisht civilë. Militantët palestinezë gjithashtu rrëmbyen 251 pengje, të mbajtur në Rripin e Gazës deri në lirimin e tyre pas marrëveshjes së armëpushimit.
Fushata ushtarake izraelite ka rezultuar në më shumë se 72,000 të vdekur në Gaza, kryesisht civilë, sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Gazës të drejtuar nga Hamasi, shifra të cilat OKB i konsideron të besueshme.
Sipas RDNA, rreth 371,888 njësi banimi janë shkatërruar ose dëmtuar, më shumë se 50% e spitaleve në territor nuk funksionojnë, dhe pothuajse të gjitha shkollat janë shkatërruar ose dëmtuar.
Në të njëjtën kohë, 1.9 milionë njerëz — pothuajse e gjithë popullsia e Gazës — janë zhvendosur, shpesh disa herë, dhe më shumë se 60% e popullsisë kanë humbur shtëpitë e tyre, sipas vlerësimit.
Ekonomia e Gazës është tkurrur me 84%, thuhet në raport.
“Shkalla dhe përmasa e mungesave në kushtet e jetesës, të ardhurat, sigurinë ushqimore, barazinë gjinore dhe përfshirjen sociale, kanë kthyer prapa zhvillimin njerëzor në Rripin e Gazës me 77 vite”, thuhet në raport.
OKB dhe BE theksuan se “duke pasur parasysh shkallën e jashtëzakonshme të nevojave, përpjekjet për rimëkëmbje duhet të zhvillohen paralelisht me ndihmën humanitare” në Gaza, duke siguruar një “kalim nga ndihma emergjente drejt rindërtimit në shkallë të gjerë”.
Ato këmbëngulën se rimëkëmbja dhe rindërtimi duhet të udhëhiqen nga palestinezët dhe të përfshijnë qasje që mbështesin transferimin e qeverisjes te Autoriteti Palestinez, në përputhje me rezolutën 2803 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Kjo rezolutë, e miratuar në nëntorin e kaluar, mirëpriti krijimin e Bordit të Paqes nga presidenti amerikan Donald Trump për të mbështetur rindërtimin e Gazës.
OKB dhe BE theksuan gjithashtu se nevojiten “një sërë kushtesh mundësuese” për zbatimin efektiv të kësaj rezolute në terren.
Këto përfshijnë, në veçanti, “një armëpushim të qëndrueshëm dhe siguri të mjaftueshme”, “akses të papenguar humanitar dhe rikthim të menjëhershëm të shërbimeve bazë”, si dhe “lëvizje të lirë të njerëzve, mallrave dhe materialeve të rindërtimit, brenda dhe midis Gazës dhe Bregut Perëndimor”.
Pa këto kushte, paralajmëruan ata, “as rimëkëmbja dhe as rindërtimi nuk mund të kenë sukses”./ Euronews – Përshtatur në shqip nga Zoom.al
