Burgeri me bazë bimore dikur i bënte investitorët të lëpinin buzët. Në vitin 2019, Beyond Meat, një prodhues i qofteve pa mish viçi, doli në bursë me një vlerë tregu pothuajse 4 miliardë dollarë. Një vit më pas, shitjet e mishit me bazë bimore në Amerikë u rritën me 45%, në 1.4 miliardë dollarë. Startupe të panumërta iu bashkuan festës. Madje edhe disa kompani mishi provuan fatin në këtë biznes.
Së fundmi, megjithatë, investitorëve u ka humbur oreksi. Shitjet e mishit me bazë bimore janë në rënie. Beyond tani vlen më pak se 400 milionë dollarë. Të ardhurat e saj ranë nga viti në vit në secilin nga tre tremujorët e parë të 2025-ës, dhe me gjasë edhe në tre muajt e fundit të vitit. Pjesa e të rriturve amerikanë që thonë se e konsumojnë rregullisht këtë lloj produkti ka mbetur në shifra njëshifrore, sipas sondazheve të YouGov për The Economist. Ndërkohë, shitjet e mishit po lulëzojnë. Çfarë ndodhi?
Shumë në industri argumentojnë se po përjetojnë një korrigjim, jo një kolaps. Por ata pranojnë disa probleme. Një prej tyre është çmimi. Edhe pse kostoja e mishit është rritur ndjeshëm, si rezultat i tufave më të pakta dhe ushqimit më të shtrenjtë për kafshët, ai mbetet më i lirë se imitimet me bazë bimore, pjesërisht falë subvencioneve bujqësore. Një paund mish viçi i grirë në Walmart, zinxhiri më i madh i supermarketeve në Amerikë, shitet për 7.43 dollarë; alternativa nga Impossible Foods, rivale e Beyond, kushton 9.04 dollarë.
LEXO EDHE: https://zoom.al/ushqimet-ultra-te-perpunuara-po-krijojne-varesi-si-cigaret/
Një tjetër problem është shija. Disa produkte me bazë bimore janë ende “të tmerrshme”, pranon Mark Cuddigan, drejtuesi i This, një kompani britanike pa mish. Një përvojë e keqe mund ta largojë përgjithmonë një konsumator kureshtar.
Mishi artificial është përfshirë edhe në luftën kulturore në Amerikë. Robert F. Kennedy Jr., sekretari i shëndetësisë, promovon slogane si “Hani biftek të vërtetë”. Interesi për ushqimin “e plotë” është në rritje. Përkrahësit e mishit shtazor argumentojnë se produktet artificiale janë plot me yndyrë, kripë dhe ushqime ultra të përpunuara. Impossible pranon se disa prej produkteve të saj përmbajnë më shumë natrium se mishi i papërpunuar dhe i paerëzuar. Një krahasim i tillë “nuk është në të njëjtën fushë loje”, kundërshton kompania, pasi pak njerëz e konsumojnë mishin në atë mënyrë.
Problemi më i vështirë për kompanitë e mishit me bazë bimore është se produktet e tyre klasifikohen si ushqime ultra të përpunuara, për shkak të listave të gjata të përbërësve dhe proceseve të prodhimit. Konsumatorët e ndërgjegjshëm për shëndetin po i barazojnë gabimisht burgerët me bazë bimore me patatinat dhe biskotat Oreo, argumenton David Welch i Synthesis Capital, që investon në teknologjinë ushqimore.
Entuziazmi për dietat me shumë proteina dhe fibra mund të jetë më miqësor për këto kompani. Peter McGuinness, drejtuesi i Impossible, sugjeron se shumë nga produktet e saj përmbajnë më shumë proteina dhe fibra sesa mishi shtazor. Si Impossible ashtu edhe Beyond tani e shfaqin dukshëm përmbajtjen e proteinës në paketim. Impossible së fundmi është partnerizuar me një prodhues buke dhe makaronash të pasura me proteina, ndërsa Beyond (që vitin e kaluar hoqi fjalën “Meat” nga emri) është zgjeruar në pije, duke lançuar ujë të gazuar me shije që reklamon 20 gramë proteina për kanaçe.
Disa kompani po eksperimentojnë gjithashtu me burgerë gjysmë mish, gjysmë bimor. Skeptikët mund të pyesin kush do ta konsumonte një produkt të tillë, por Tim Dale i Food System Innovations, një grup kërkimor, thekson se klientë potencialë janë prindërit që përpiqen të “fshehin” perime në pjatat e fëmijëve të tyre.
Investitorët mund të jenë bërë më të kujdesshëm ndaj mishit me bazë bimore, por disa po vendosin baste tek varianti i kultivuar, i rritur në laborator nga qelizat e kafshëve. Disa shtete amerikane kanë miratuar ose propozuar ndalime për prodhimin dhe shitjen e mishit të kultivuar, por aktorët e industrisë flasin për progres në nivel federal. Në Britani ai ka marrë miratim si ushqim për kafshë shtëpiake.
Mishi i kultivuar përballet me pengesën e njohur të kostos. Por Nick Cooney i Lever, një firmë kapitali sipërmarrës, mendon se ndërsa mishi me bazë bimore është shoqëruar me perceptimin “se është diçka e rreme”, produktet e kultivuara mund të gjejnë vend në raftet e mishit në supermarkete. Uma Valeti, drejtues i Upside Foods, një kompani e mishit të kultivuar, e sheh dekadën e ardhshme si kohën për të provuar se industria e tij mund të zgjerohet në shkallë, në vend që të nxitojë të ketë “gjithçka të disponueshme menjëherë”. Nëse lëviz shumë shpejt, biznesi i mishit alternativ mund të përfundojë sërish në një rrëmujë. ■/The Economist – Përgatiti në shqip Zoom.al
Dhunohet Polici i Rrugores në Shkodër, goditet me sende të forta jashtë orarit të punës
