Meksika do të organizojë Kupën e Botës FIFA këtë verë, e cila mund të kompromentohet nga shpërthimi i dhunës së karteleve të drogës që filloi të dielën.
Karteli i drogës Jalisco New Generation (CJNG) – një nga organizatat kriminale më të fuqishme dhe më të frikshme në vend, e cila është përfshirë në shkëmbime zjarri me ushtrinë meksikane, ka bllokuar rrugët dhe ka djegur automjete në përgjigje të vrasjes së udhëheqësit të saj Nemesio Oseguera Cervantes, i njohur më mirë si ‘El Mencho’, në një operacion ushtarak.
Dhuna filloi në shtetin qendror-perëndimor të Jaliscos, ku është shpallur një situatë sigurie me kod të kuq, dhe tani është përhapur në të paktën një duzinë rajonesh të tjera, me video të postuara në internet që tregojnë persona të armatosur që patrullojnë rrugët dhe tym që ngrihet mbi qytete.
Të paktën 25 oficerë të Gardës Kombëtare janë vrarë brenda 24 orëve.
Guadalajara, kryeqyteti i Jaliscos dhe shtëpia e më shumë se një milion njerëzve, është planifikuar të presë katër ndeshje në turneun e kësaj vere. Pesë të tjera janë planifikuar në Mexico City dhe katër në Monterrey.
“Kur sulmon kartelet, has kundërshtime, rreziku është se mund të jetë shumë e vështirë të menaxhosh një situatë sigurie që del jashtë kontrollit”, thotë Javier Eskauriatza, profesor asistent i së drejtës penale në Universitetin e Nottinghamit.
Vakumi i pushtetit i krijuar nga vrasja e El Menchos mund të çojë në një periudhë paqëndrueshmërie dhe konflikti të mëtejshëm, ndërsa pretendentët garojnë për ta zëvendësuar atë.
“Në përgjithësi, kartelet kanë një interes ekonomik për t’u siguruar që Kupa e Botës të jetë paqësore”, shton Dr. Eskauriatza.
“Po, ata paguajnë politikanë dhe forcat lokale të policisë, por gjithashtu blejnë restorante dhe zotërojnë hotele. Ata janë pjesë e sistemit ekonomik. Është e dobishme për ta nëse britanikët, amerikanët dhe të tjerët shkojnë në Meksikë, shpenzojnë paratë e tyre dhe kalojnë mirë.”
CJNG vlerësohet të ketë një vlerë prej më shumë se 10 miliardë paundësh dhe ka dhjetëra mijëra anëtarë. Që nga formimi i saj në vitin 2009, ajo ka qenë përgjegjëse për një seri masakrash, rrëmbimesh dhe vrasjesh politikanësh.
Por disa figura të kartelit ruajnë një nivel popullariteti brenda komuniteteve lokale në Meksikë, pasi ato ofrojnë financim për infrastrukturën dhe objektet lokale.
“Përgjigja nga CJNG, në një farë mënyre, kërkohet nga rregullat e lojës, nëse keni kapur udhëheqësin tuaj, duhet të përgjigjeni, përndryshe dukeni të dobët”, thotë Dr. Eskauriatza.
“Ata nuk janë idiotë, ata e dinë që mediat sociale do t’i filmojnë dhe amplifikojnë këto video për ta dhe janë siguruar që përgjigja të duket kombëtare.”
Qeveria amerikane i ka këshilluar amerikanët në Jalisco të strehohen brenda deri në njoftim të mëtejshëm, ndërsa kombi tjetër bashkëpritës i Kupës së Botës, Kanadaja, ka anuluar fluturimet për në aeroportin e Puerto Vallarta, dhe aplikacionet e gjurmimit të fluturimeve treguan shumë aeroplanë që ktheheshin në destinacionet e tyre të nisjes në të gjithë botën.
“Sa i përket turistëve, do të thoja se do të ketë një rrezik të moderuar për ta”, thotë Dr. Karina Garcia-Reyes, lektore e lartë e kriminologjisë në UWE Bristol.
“Nëse nuk kryhen më shumë operacione ushtarake këtë javë, pres që autoritetet në zonat më të prekura do të jenë në gjendje të adresojnë rreziqet e mundshme, kështu që në përgjithësi pres që turistët të jenë të sigurt për sa kohë që ndjekin udhëzimet e autoriteteve.”
Planifikimi i sigurisë për Kupën e Botës është tashmë nën shqyrtim për shkak të vendosjes së oficerëve të Imigracionit dhe Doganave (ICE) në qytetet kryesore të SHBA-së nga Presidenti Donald Trump, duke çuar në vrasjen e dy qytetarëve amerikanë nga agjentët federalë deri më tani këtë vit, dhe një seri protestash masive.
Muajin e kaluar, Football Supporters Europe tha se ishte “jashtëzakonisht i shqetësuar nga militarizimi i vazhdueshëm i forcave policore në SHBA”.
Tani sytë janë nga Meksika dhe nëse ajo mund të garantojë sigurinë e tifozëve që udhëtojnë.
Katër ndeshje futbolli – dy në ligën e parë dhe dy në divizionin e dytë – u shtynë të dielën për shkak të dhunës.
“Njerëzit në Meksikë shpresojnë se kjo është një hakmarrje e njëhershme dhe se ndërsa karteli riorganizohet, gjërat do të qetësohen”, thotë Monica Serrano Carreto, profesoreshë e marrëdhënieve ndërkombëtare në El Colegio de Mexico.
“Por ekziston gjithashtu rreziku që kjo të çojë në një periudhë të re paqëndrueshmërie, paparashikueshmërie dhe dhuna të vazhdojë. Lloji i armëve në të cilat ka qasje karteli do të thotë se një përballje në stil ushtarak pas kësaj është e pashmangshme – qeveria do ta dinte këtë. Në të kaluarën kemi parë që ata [karteli] kanë edhe armë të afta për të rrëzuar helikopterë. Mendoj se kjo ka pasur tashmë një ndikim në mënyrën se si njerëzit e shohin ardhjen në Meksikë, sepse imazhet janë në krye të lajmeve në të gjithë botën.”
