Sa fonde publike u përqendruan te një numër i kufizuar kompanish të konsideruara gjerësisht si kliente të qeverisë?
Në vitin 2024, buxheti i shtetit shqiptar ka shpërndarë miliarda lekë përmes kontratave publike, duke përqendruar një pjesë të konsiderueshme të fondeve te një numër relativisht i kufizuar kompanish.
Të dhënat zyrtare për pagesat dhe kontratat publike ofrojnë një panoramë të qartë se cilët janë përfituesit kryesorë të buxhetit të shtetit dhe sa fonde kanë marrë gjatë vitit. Tre përfituesit kryesorë janë Gjoka, Salillari dhe Fusha.
Në krye të listës së përfituesve qëndron “Gjoka Konstruksion”, e cila vetëm në vitin 2024 ka përfituar mbi 8.4 miliardë lekë nga buxheti i shtetit. Me këtë shumë, Shqipëria do të kishte mundur të ndërtonte 13 shkolla të reja ose 6 spitale rajonale.
Pas saj renditet Salillari, me mbi 4.6 miliardë lekë, ekuivalente me 7 shkolla ose më shumë se 3 spitale. Fusha ka përfituar rreth 4 miliardë lekë, që përkthehen në 6 shkolla ose gati 3 spitale.
Lista vijon me kompani të tjera si 2T, G.P.G. Company, Alb-Star, A.N.K., Cobial, Alba Konstruksion, Fastech, Alb-Building, Curri, Soft & Solution dhe Kreatx, të cilat gjatë vitit 2024 kanë përfituar nga 1.8 deri në gati 3 miliardë lekë secila. Në fund të listës së përfituesve kryesorë renditen kompani që, edhe pse me shuma më të ulëta krahasuar me kryesuesit, kanë marrë gjithsesi mbi 1 miliard lekë fonde publike brenda një viti.
Tabela e përfituesve kryesorë të fondeve publike 2024
| Nr. | Kompania Përfituese | Shuma e përfituar (Lek) | Shkolla që mund të ndërtoheshin | Spitale rajonale që mund të ndërtoheshin |
| 1 | Gjoka Konstruksion | 8,447,184,883 | 13 | 6 |
| 2 | Salillari | 4,618,314,135 | 7 | 3 |
| 3 | Fusha | 4,038,186,901 | 6 | 3 |
| 4 | BE–IS sh.p.k | 3,707,529,077 | 6 | 3 |
| 5 | Agbes Konstruksion | 3,503,830,212 | 5 | 2 |
| 6 | Geci | 3,128,978,423 | 5 | 2 |
| 7 | 2T | 2,906,320,450 | 4 | 2 |
| 8 | G.P.G. Company | 2,794,804,806 | 4 | 2 |
| 9 | Alb-Star | 2,347,709,429 | 4 | 2 |
| 10 | A.N.K. | 2,298,698,519 | 3 | 2 |
| 11 | Cobial | 2,233,057,580 | 3 | 2 |
| 12 | Alba Konstruksion | 2,197,757,948 | 3 | 2 |
| 13 | Fastech | 2,136,966,152 | 3 | 2 |
| 14 | Alb-Building | 2,109,239,297 | 3 | 1 |
| 15 | Curri | 1,939,723,103 | 3 | 1 |
| 16 | Soft & Solution | 1,904,764,889 | 3 | 1 |
| 17 | Kreatx | 1,829,805,473 | 3 | 1 |
| 18 | Elmazaj Konstruksion | 1,489,116,232 | 2 | 1 |
| 19 | Kupa | 1,487,808,737 | 2 | 1 |
| 20 | Shansi Invest | 1,340,566,329 | 2 | 1 |
| 21 | Infosoft Systems | 1,283,082,033 | 2 | 1 |
| 22 | A-T-D (Albanian Technology Distribution) | 1,245,366,889 | 2 | 1 |
| 23 | Shendelli | 1,182,233,674 | 2 | 1 |
| 24 | Hastoci | 1,166,672,799 | 2 | 1 |
| 25 | Ergi | 1,147,569,695 | 2 | 1 |
Në total, përfituesit kryesorë të buxhetit të shtetit për vitin 2024 përfaqësojnë dhjetëra miliarda lekë fonde publike, të përqendruara te një grup i kufizuar operatorësh ekonomikë. Këto të dhëna ngrenë nevojën për transparencë të plotë dhe analizë të vazhdueshme publike mbi shpërndarjen e fondeve, veçanërisht kur bëhet fjalë për shuma kaq të larta dhe për përfitues të përsëritur.
Analiza synon të pasqyrojë përmasën e financimit publik dhe përqendrimin e tij, duke i dhënë publikut një pasqyrë të qartë mbi atë se kush përfiton dhe sa përfiton nga buxheti i shtetit, ndërsa krahasimi ilustrues shërben vetëm për të vendosur shifrat në një kontekst më të kuptueshëm për lexuesin.
Sipas kostove mesatare të projekteve publike, ndërtimi i një gjimnazi të ri, si rasti i gjimnazit “Gjergj Kastrioti” në Durrës, kushton rreth 670 milionë lekë, ndërsa një spital rajonal kërkon rreth 1.425 miliardë lekë investim. Duke përdorur këtë krahasim, shumat e përfituara nga kompanitë kryesore gjatë vitit 2024 marrin një tjetër kuptim, shumë më konkret për qytetarët. /Zoom.al
Festa e çmendur për titullin botëror të Spanjës përfundon në tragjedi, humb jetën 13-vjeçari
