Marrëveshja e paqes me Iranin varet në fije të perit, gjigantët e inteligjencës artificiale bashkohen me liderët botërorë dhe mbërritja e Trumpit në G7 shtyhet për shkak të një ndeshjeje MMA në ditëlindjen e tij. Évian e pret.
Qyteti alpin i Évian-les-Bains, më i njohur për ujin e tij mineral sesa për gjeopolitikën, do të bëhet që nga e hëna qendra e përkohshme e diplomacisë botërore, kur liderët e shtatë ekonomive kryesore të avancuara do të mblidhen për samitin e tyre vjetor. Takimi i 52-të i G7 do të zhvillohet deri të mërkurën në bregun francez të Liqenit të Gjenevës. Sipas shumicës së analizave, ai zhvillohet në një nga momentet më të tensionuara të viteve të fundit.
Donald Trump pritet të fluturojë drejt Francës vonë të dielën në mbrëmje, menjëherë pasi të ketë ndjekur një ndeshje të arteve marciale mikse në lëndinën jugore të Shtëpisë së Bardhë, një ndeshje që përkon me 80-vjetorin e lindjes së tij. Nisja e shtyrë ka detyruar që vetë samiti të nisë një ditë më vonë.
Sipas programit të publikuar nga Pallati Élysée, Macron do ta presë Trumpin në një takim privat në orën 17:00 të së hënës, përpara një darke zyrtare mirëseardhjeje në mbrëmje me titullin: “Të përgjigjemi së bashku ndaj sfidave të mëdha ndërkombëtare”.
Në përfundim të samitit G7, presidenti amerikan do të shkojë në Pallatin e Versajës për një darkë me Emmanuel Macron. Sipas Pallatit Élysée, kjo pritje do të shënojë 250-vjetorin e pavarësisë amerikane, në një “vend kyç të miqësisë franko-amerikane, ku në vitin 1783 u nënshkrua traktati që sanksionoi pavarësinë” e Shteteve të Bashkuara.
Marrëveshja me Iranin që mund të arrihet, ose ndoshta jo
Me mbërritjen e liderëve botërorë në Évian, vëmendja është e përqendruar te një marrëveshje e mundshme paqeje midis Uashingtonit dhe Teheranit, e cila duket më afër se në çdo moment tjetër që kur Trump nisi luftën kundër Iranit, në shkurt.
Një zyrtar i lartë i administratës ka deklaruar se një marrëveshje mund të arrihet brenda pak ditësh, megjithëse nuk është “100%” e sigurt. Pakistani, ndërmjetësi kryesor, e ka përshkruar situatën si më afër një zgjidhjeje se “kurrë më parë”.
Ajo që është në lojë nga pikëpamja ekonomike vështirë se mund të jetë më e rëndësishme. Deri në fillim të konfliktit, rreth një e katërta e trafikut botëror të naftës nëpërmjet detit kalonte nga Ngushtica e Hormuzit, të cilën Irani e mbylli për “kombet armiqësore” në fillim të marsit, duke shkaktuar rritje të menjëhershme të çmimeve të energjisë.
Edhe në rast të një marrëveshjeje, pastrimi i minave do të jetë një operacion ushtarak i përmasave të mëdha. Mbretëria e Bashkuar dhe Franca kanë përgatitur një plan çminimi, i mbështetur nga planifikues ushtarakë të më shumë se 15 vendeve, i menduar për t’u vendosur shpejt brenda pak ditësh pas një marrëveshjeje të mundshme paqeje. Sigurimi i miratimit të Trumpit pritet të jetë një nga objektivat qendrore të samitit, megjithëse presidenti javën e kaluar e minimizoi kërcënimin që paraqesin minat iraniane, ndërsa sekretari i Shtetit Marco Rubio pranoi se pjesë të gjera të kalimit mbeten të minuara.
Një “bromance” e krisur në qendër të samitit
Macron është mikpritësi i samitit dhe marrëdhënia e tij me Trumpin, dikur e vulosur nga një shtrëngim duarsh i famshëm gjatë paradës së 14 korrikut 2018, do të jetë në qendër të vëmendjes. Ngrohtësia e atyre viteve të para është shndërruar në një marrëdhënie shumë më pragmatike, edhe pse ka mbijetuar një kanal personal telefonatash dhe mesazhesh.
“Bromance ka marrë fund, por kur janë në të njëjtën dhomë ekziston ende një lloj respekti i ndërsjellë, edhe pse me zor”, tha një zyrtar evropian, i cituar nga Financial Times.
Evropianët mbërrijnë me arsye të reja pakënaqësie: tarifat doganore amerikane ndaj produkteve të BE-së, paqartësia e Trumpit mbi NATO-n dhe dëmet ekonomike të shkaktuara nga mbyllja e Hormuzit.
“Në vitin 2025 evropianët ishin të gatshëm të pranonin strategjinë e uljes së kokës”, deklaroi Max Bergmann i Centre for Strategic and International Studies, sipas FT. “Në vitin 2026 janë shumë më pak të gatshëm.”
Kryeministri kanadez Mark Carney mbërrin pasi kaloi të shtunën në Dublin, ku në prag të samitit mbajti një fjalim me tone të forta.
“Irlanda dhe Kanadaja po lundrojnë në një çarje globale, jo në një tranzicion të qetë”, tha ai në Trinity College. “Rendi botëror i bazuar në rregulla, i periudhës pas Luftës së Ftohtë, po shpërbëhet.”
Ukraina dhe IA, vijat e tjera të përçarjes
Volodymyr Zelensky do të marrë pjesë të martën në një sesion pune të G7 me titull “Ndërtimi i paqes dhe sigurisë për Ukrainën dhe Evropën”, por nuk do të ketë një takim dypalësh me Trumpin: një sinjal i peshës së reduktuar të Kievit në Uashington.
Programi i Pallatit Élysée tregon se Zelensky do të mbërrijë në orën 08:55 të së martës, ndërsa sesioni do të nisë në orën 09:00.
Një mëngjes pune i veçantë, pasdite, do të mbledhë në një tryezë liderët e Egjiptit, Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Katarit për të diskutuar se si të “përballen me krizat dhe të garantojnë stabilitetin në Lindjen e Mesme”.
Për Trumpin janë planifikuar bisedime dypalëshe me liderët e Francës, Katarit, Emirateve të Bashkuara Arabe, Egjiptit dhe Indisë.
Në frontin e inteligjencës artificiale, samiti do të presë një takim të paprecedentë të drejtuesve të sektorit. Administratorët e përgjithshëm të OpenAI, Google DeepMind dhe Anthropic, përkatësisht Sam Altman, Demis Hassabis dhe Dario Amodei, kanë konfirmuar të gjithë pjesëmarrjen e tyre, duke shënuar G7-n e parë ku përfaqësohen të tri kompanitë kryesore të inteligjencës artificiale.
Sam Altman, Demis Hassabis dhe Dario Amodei do të jenë të pranishëm në samit.
Macron e ka ftuar personalisht Altmanin, për të cilin ky do të jetë G7-i i parë.
Pallati Élysée ka parashikuar për të mërkurën një mëngjes pune të dedikuar me liderët ekonomikë mbi temën: “garantimi i një zhvillimi të inteligjencës artificiale që të jetë i sigurt, i shpejtë dhe efektiv”, momenti institucional më konkret i samitit lidhur me teknologjinë. /Marrë nga Euronews
