Dielli perëndon mbi Macronin si vizionari kryesor i Europës. Presidenti francez, mes telasheve të brendshme, ka humbur ambiciet dhe ndikimin e tij brenda Bashkimit Europian.

Nga CLEA CAULCUTT, NICHOLAS VINOCUR, GIORGIO LEALI dhe TIM ROSS për POLITICO.EU

Ndërsa Emmanuel Macron i afrohet muzgut të presidencës së tij, ai mund të vazhdojë të skicojë plane madhështore për Europën, por aftësia e tij për t’i kthyer ëndrrat në realitet është zbehur ndjeshëm.

Presidenti francez do të mbërrijë në Bruksel për një samit kyç të Këshillit Europian të enjten, me reputacionin e tij si “njeriu i ideve” të kontinentit tashmë të zëvendësuar nga një imazh i ri: “shkatërruesi i festës”.

Ndërsa liderët e Bashkimit Europian mblidhen për të hartuar strategjinë përballë krizave ekzistenciale — nga frenimi i ngritjes së së djathtës ekstreme deri te parandalimi i një marrëveshjeje të keqe Trump-Putin mbi Ukrainën — ata nuk mund të mbështeten më në idetë madhështore të Macronit.

Bisedat me 10 diplomatë dhe zyrtarë nga e gjithë BE-ja, të cilëve u është garantuar anonimiteti për të folur hapur mbi fatin politik të presidentit francez, sugjerojnë se problemet e tij të brendshme dhe fokusi në trashëgimi e kanë kthyer atë nga një motor i integrimit në një pengesë për të.

Shembujt e fundit

Propozimi i presidentes së Komisionit Europian Ursula von der Leyen për një “mur dronësh” që do të mbronte qiellin europian nga dronët gjithnjë e më kërcënues rusë?
— Jorealist, sipas Macronit.

Ideja e presidentit të Këshillit Europian António Costa për të thjeshtuar procesin e anëtarësimit në BE duke hequr nevojën për unanimitet?
— Jo, Franca nuk dorëzon fuqinë e vetos.

Të bëjmë planetin tonë të madh sërish?
— Ndoshta një ditë. Por tani nuk është momenti për direktivën e “kujdesit të duhur” që do të detyronte kompanitë të monitoronin zinxhirët e tyre të furnizimit për abuzime me të drejtat e njeriut dhe mjedisin. As për objektivat e klimës për vitin 2040.

Në muajt e fundit Macron është bërë më i kujdesshëm, duke hezituar për çdo propozim që mund të ndezë pakënaqësi në Francë, dhe më i ndjeshëm ndaj iniciativave që nuk i kontrollon personalisht. Franca është përqendruar më shumë në “shkurtimin e burokracisë”.

Kohët e fundit ai ka shtyrë për më shumë masa kontrolli ndaj emigracionit, për reduktim të dokumentacionit administrativ, si dhe ka lobuar për rregulla të reja që kufizojnë qasjen e fëmijëve në rrjetet sociale dhe për përjashtime për industrinë e automobilave nga objektivat e gjelbër. Nuk janë më këto ëndrrat europiane të dikurshme.

“Ky Macron është përpirë nga telashe të brendshme,” tha një diplomat i BE-së. “Ai nuk është më kampioni europian që njihnim.”

Nuk është më i njëjti “Manu”

Sa i përket ndryshimeve që ka pësuar Bashkimi Europian gjatë dekadës së fundit, është e vështirë të nënvlerësohet ndikimi dhe parashikimi i Macronit.

Duke folur në Universitetin Sorbonne në vitin 2017, ai bëri thirrje për një Europë më të fuqishme që të mos varej më nga partnerët e jashtëm — as për mallra të prodhuara, as për mbrojtjen e saj.

Në atë kohë thirrja e tij ra në vesh të shurdhër. Sot, megjithatë, Komisioni Europian dhe liderët në të gjithë bllokun predikojnë “autonominë strategjike” të Macronit, ndërsa përpiqen të diversifikohen nga Kina dhe të forcojnë kapacitetet ushtarake të kontinentit përballë agresionit rus dhe tërheqjes ushtarake amerikane.

Macron fitoi nofkën “think-tankeri kryesor i BE-së”, dhe stuhia e ideve dhe iniciativave të tij për reformimin e Europës përcaktoi fillimin e mandatit të tij si lider në arenën botërore.

Por, duke ardhur në tetor 2025, politika dhe trashëgimia personale janë bërë faktorë dominues në llogaritjet e Macronit.

Shembulli i zgjerimit

Macron është parë prej kohësh si mbështetës i anëtarësimit të vendeve të reja në BE, për ta forcuar ekonomikisht dhe gjeopolitikisht bllokun. Ai udhëhoqi krijimin e Komunitetit Politik Europian në vitin 2022 — një “dhomë pritjeje” për vendet aspirante — dhe një vit më vonë premtoi t’i sillte ato “sa më shpejt të ishte e mundur” në Union.

Prandaj, aleatët e tij u çuditën kur Franca kundërshtoi propozimin e Costës për t’i hequr Viktor Orbán-it të Hungarisë fuqinë e vetos në pjesë të procesit të anëtarësimit. Një figurë e rëndësishme nga grupi Renew i Macronit në Parlamentin Europian e quajti këtë vendim “në kundërshtim të plotë me angazhimet e mëparshme të Macronit”.

“Është një gabim themelor,” tha ai.

Sipas një aleati të afërt të presidentit, Macron thjesht nuk ka më kapital politik për të mbështetur ambiciet e veta, sidomos ato që mund të ushqejnë euroskeptikët dhe të djathtën ekstreme të Marine Le Pen.

“Nuk është momenti i duhur, kemi të djathtën ekstreme që na fryn pas qafës,” tha ai.
“Çdo bisedë për Shqipërinë apo Malin e Zi që hyjnë në BE është një dhuratë për Le Pen-in,” shtoi ai, duke theksuar se fermerët francezë do të ishin të parët që do të dilnin në protesta kundër pranimit të gjigantit bujqësor Ukrainë.

Rënie e ndikimit

Ndikimi në Bruksel është bërë viktimë e kaosit në Paris. Macron ka ndërruar pesë kryeministra në më pak se dy vjet dhe ishte gati të kërkonte një të gjashtë, pasi kryeministri aktual Sébastien Lecornu dha dorëheqjen pas vetëm 14 orësh në detyrë. Macron e riemëroi atë, dhe kriza u fashit përkohësisht.

Edhe pse qeveritë franceze të njëpasnjëshme kanë ndarë qëndrime të ngjashme mbi çështjet e BE-së, rënia e tyre e shpejtë e ka bërë Francën gjithnjë e më pak ndikues në Bruksel.

“Nëse ke një qeveri që nuk funksionon për një vit e gjysmë, natyrisht që ke më pak ndikim në vendimmarrje,” tha një diplomat i BE-së nga një vend tjetër.

Ky lëkundje e bën më të vështirë ndërveprimin gjatë takimeve të ministrave, shtoi ai. Gjithashtu e vështirëson përgatitjen dhe shpërndarjen e dokumenteve të rëndësishme të politikave para takimeve ministrore — atyre që zakonisht udhëheqin agjendën dhe përfaqësojnë prioritetet kombëtare.

Ndërsa Macron i afrohet fundit të presidencës, ai mund të vizatojë ende ndonjë ide të madhe për Europën, por aftësia për t’i kthyer ato në realitet është, në fakt, zbehur.

Edhe nëse arrin të bëjë një tjetër “shpëtim të madh” politik dhe të stabilizojë një qeveri të qëndrueshme me një buxhet të miratuar, e vërteta e dhimbshme për ata që punojnë në institucionet dhe ambasadat e BE-së është se ndikimi i Macronit është dobësuar ndjeshëm — dhe se projekti i tij pro-europian ka marrë fund.

Diplomatët nga vendet e tjera tashmë flasin për Macronin në kohën e shkuar, duke e përmendur si “trashëgimi”, edhe pse ai nuk pritet të largohet nga posti para vitit 2027.

“Ai ishte diçka e veçantë,” tha njëri prej tyre për Politico. Përgatiti në shqip Zoom.al